Neden önemli?

Bu modülün sonunda

Demirin ve zincirin parçalarını, kilidin uzunluğunu ve işaretlenmesini açıklayabileceksin.
Funda, aganta, kaloma, suga, vira, akova, apiko, salpa ve deste komutlarını/durumlarını doğru sırayla kullanabileceksin.
Derinlik, zincir cinsi ve havaya göre gereken kalomayı ve salınım dairesini hesaplayabileceksin.
Demir atma ve demir alma adımlarını sırasıyla uygulayabileceksin.
Demirin taradığını fark edip doğru tepkiyi verebileceksin.

Gemiler sallardan nükleer güçle çalışan dev gemilere kadar çok değişti; ama demirleme işi bu değişimden en az etkilenen iştir. En modern gemi de su üzerinde durmak için yüzlerce yıl önceki gibi demir atar.

Demir: parçaları ve çeşitleri

Demir, zincirle tekneye bağlı, deniz dibine tutunarak teknenin istenen yerde kalmasını sağlayan özel biçimli bir araçtır. Tutma gücü ağırlığından çok, tırnaklarının dibe gömülmesinden gelir; bu yüzden demire doğru açıyla, yatay çekecek şekilde yük binmelidir.

Şekil: Harbili (çipolu) göz demirinin parçaları. Şekilde çipo, okunsun diye kollarla aynı düzlemde çizildi; gerçekte kollara dik durur: demir dibe düşünce çipo yatar ve kollardan birinin tırnağı dibe dik girer.

Harbi: Zincirin bağlandığı halka.
Çipo stock: Bedenin üst ucundaki enine çubuk; demiri yan yatırarak tırnağın dibe girmesini sağlar.
Beden shank: Demirin ana gövdesi.
Askı mapası: Bedenin üzerindeki, demiri asmaya yarayan küçük halka.
Kol ve meme: Kollar bedenin alt ucundan iki yana açılır; birleştikleri yer memedir. Memenin üzerinde demirin yapım yılı, numarası ve ağırlığı yazar.
Tırnak ve gaga: Tırnak, kol ucundaki kürek biçimli, dibe gömülen yüzeydir; gaga en uçtaki sivri kısımdır.

Demirler kullanım amacına göre göz demiri, ocaklık demiri, tonoz demiri ya da yedek demir adını alır. Gemide sancak ve iskele baş omuzluklarda birer tane olmak üzere iki göz demiri ve uygun bir yerde bunların bir yedeği bulunur. Tonoz demiri kıç taraftadır; gemiyi akıntılı bir yerde istenen durumda tutmak için kullanılır, bu yüzden akıntı demiri de denir.

Zincir, bakla ve kilit

Demir zinciri dövme çelik ya da dökme çelikten yapılır. Zincirin her halkasına bakla denir. Zincir kuvvetle gerildiğinde baklanın esneyip uzamaması için ortasına lokma adı verilen küçük bir çelik parça konur (lokmalı zincir).

15 kulaçlık zincir parçasına bir kilit denir. Bir kulaç 1,83 m olduğundan bir kilit yaklaşık 27,5 m’dir. Kilitler birbirine, gerektiğinde açılabilen birleştirme baklası (o da “kilit” diye anılır) ile bağlanır.

Şekil: Kurstaki işaretleme yöntemi: her kilidin birleştirme baklası kırmızıya boyanır; kaçıncı kilit ise o sayıda bakla birleştirme baklasının önünde ve arkasında beyaza boyanır. Zinciri ırgattan geçerken gören kişi “iki kilit suda” diye rapor edebilir.

Demire yeterli kaloma verebilmek için kaç metre zincirin denize gittiğini bilmen gerekir. Bu yüzden zincir boyanarak işaretlenir: her kilidin birleştirme baklası kırmızıya, kaçıncı kilit ise o sayıda bakla birleştirme baklasının önünde ve arkasında beyaza boyanır (1. kilitte birer, 2. kilitte ikişer bakla).

Irgattan geçen zincirde kırmızı bir baklanın iki yanında üçer beyaz bakla görüyorsun. Denize yaklaşık ne kadar zincir gitmiştir?

3 kulaç
Yaklaşık 45 m
3 kilit, yaklaşık 82 m
30 m

Kırmızı bakla bir kilit sonunu, iki yanındaki üçer beyaz bakla bunun 3. kilit olduğunu gösterir. 3 × 15 kulaç = 45 kulaç ≈ 3 × 27,4 ≈ 82 m.

Demirleme komutları ve terimleri

Demirleme, kendine özgü kısa komutlarla yürür. Önce zincirin nasıl durduğunu gör; terimlerin çoğu bu durumların adıdır.

Şekil: Demir atarken ve alırken zincirin durumları. Sırayı ezberlemek için: akova → funda → kaloma → (demirde) → vira → apiko → salpa → akova → göze alındı. Deste ise “zincir gergin” demektir; demir alırken de, demir tararken de görülebilir.

Donanım

Irgat windlass: Demiri atmaya ve almaya yarayan vinç.
Kastanyola: Irgatın fren mekanizması; zinciri tutar ya da salar.
Bosa chain stopper: Demir atıldıktan sonra zinciri güverteye sabitleyip yükü ırgattan alan durdurucu. “Bosalar vuruldu” = zincir emniyete alındı.
Göz (loça): Zincirin güverteden bordaya geçtiği delik. “Demir göze alındı” = demir yerine oturdu.

Komutlar

Funda: Demiri denize bırak. Komut geleneksel olarak “Funda Bismillah” diye verilir.
Aganta: Hareket eden zinciri kastanyolayla geçici olarak durdur (kaloma verilirken ya da vira sırasında).
Kaloma: Zinciri (halatı) denize ver, dibe döşe. Ayrıca denize verilmiş zincirin uzunluğunun adıdır.
Suga: Aganta edilmiş demirde başka manevra yapılmayacaksa kastanyolayı iyice sık.
Vira: Zinciri ırgatla yukarı çekmeye başla. Komut “Vira Bismillah” diye verilir.
Hayboci: Demiri kendi ağırlığıyla düşürmek yerine ırgatla yavaş yavaş denize indirmek.

Durumlar

Akova: Demirin memesi suya değer halde, fundaya hazır asılı durması.
Deste: Halat ya da zincirin çok gergin olması.
Apiko: Demir alırken zincirin boşu alınmış, zincir dik, ama demir henüz dipte; kopmadan hemen önceki an.
Salpa: Demirin dipten koptuğu ve ağırlığının ırgata bindiği an.
Demir taramak: Kuvvetli rüzgâr ya da akıntı yüzünden demirin dibe tutunamayıp sürüklenmesi.
Demir kestirmek: Vira ederken zincirin kopması.
Demir bırakmak: Herhangi bir sebeple alınamayan demirin zinciri kilitten açılarak denize bırakılması.
Demir yeri: Demirlemeye uygun yer ya da demirin atıldığı yer.

Demirle bağlanma

Çifte demir atmak: Emniyeti artırmak ya da teknenin çok salmasını önlemek için iki göz demirini birden atmak.
Kıçtan kara: Baştan demir atıp tornistanla karaya/iskeleye gelmek ve kıçtan bağlamak.
Baştan kara: Uzun kaloma verilmiş demirle açıkta tutulan teknenin başını karaya/iskeleye bağlamak.
Kilit: Zincirin iki parçasını birleştiren büyük bakla; ayrıca 15 kulaçlık zincir uzunluğu.

Demir alırken zincir tamamen dikleşti, ama demir henüz dipten kopmadı. Bu durumun adı nedir?

Salpa
Apiko
Akova
Aganta

Zincirin boşu alınmış, zincir dik ve demir hâlâ dipte: apiko. Demir dipten koptuğu an salpa olur; su yüzüne geldiğinde akova. Aganta bir durum değil, zinciri durdurma komutudur.

Kaloma vermeyi bitirdin ve bir süre başka manevra yapmayacaksın. Kastanyolayı iyice sıkmak için hangi komut verilir?

Aganta
Vira
Funda
Suga

Aganta zinciri geçici olarak durdurur; bundan sonra manevra yapılmayacaksa “suga” ile kastanyola iyice sıkılır. Ardından bosalar vurulup yük ırgattan alınır.

Demirlemeye hazırlık: yer, dip ve yaklaşma

Demirde ne kadar kalacağını göz önünde tutarak haritadan ve hava raporlarından demir yeri hakkında şunları öğren: derinlik, deniz dibinin yapısı, akıntı durumu ve muhtemel hava. Demir atacağın yeri haritada işaretle. Kalomanın uzunluğuna bu dört bilgi ve kalış süresi göre karar verilir.

Şekil: Solda: demir yerine rüzgâr altından, yani rüzgâra karşı ilerleyerek gel; böylece demir attıktan sonra teknenin hangi yöne salacağını ve komşularına olan mesafeyi baştan bilirsin. Sağda: dip yapısına göre demirin tutma gücü.

Haritada dip yapısı kısaltmalarla gösterilir (örneğin S kum, M çamur, R kaya); anlamları “Semboller ve Kısaltmalar” kitabındadır. Çamur, balçık, kil ve sıkı kum iyi tutar. Kayalık dipte demir alırken demirin dibe takılması, gevşek kumda ise iyi tutmayıp taraması ihtimali vardır. Ayrıca demir sahası yeterli derinlikte olmalı ve çevre neta olmalıdır.

Teknede hazırlık

Baş tarafta ırgat hazırlanır, cereyan verilir.
Demir, funda sırasında omuzluklara çarpıp zarar vermesin diye hayboci ile su seviyesine kadar indirilir: demir akova.
Kastanyola sıkılır, ırgat donanımdan çıkarılır ve fundaya hazır beklenir.

Demir yerine rüzgâr altından, yani rüzgârı ve akıntıyı pruvaya alarak gelinir. Böylece demir attıktan sonra teknenin ne tarafa salacağını bilirsin ve diğer teknelerle arandaki mesafeyi kontrol altında tutarsın. Demir yerine gelince gözle (ve varsa radarla) demirdeki teknelerin durumuna, rüzgâr ve akıntıya bakılır; kendi teknenin salacağı yön hesaplanarak yer seçilir.

Hangi dip yapısında demirin tutma gücü en zayıftır?

Kaya
Koyu balçık
Sıkı kum
Kil

Kaya ve büyük çakılda tırnak dibe gömülemez; tutma gücü zayıftır ve demir kayalara sıkışabilir. Balçık, kil ve sıkı kum en iyi tutan diplerdir; çamur, gevşek kum ve küçük çakıl orta derecededir.

Ne kadar zincir? Kaloma ve salınım dairesi

Demirin iyi tutması için zincir dibe yatık uzanmalı, demire yatay çekmelidir. Kısa zincirde çekiş yukarı doğru olur ve demiri dipten koparır. Bu yüzden derinliğin birkaç katı kaloma verilir. Kurs iki ayrı yerde iki değer verir; ikisi birbirini tamamlar:

Durum	Kaloma (× derinlik)
Zincir, iyi hava, kısa kalış	3–4 × (en az)
Zincir (genel kural)	4 ×
Kombine (zincir + halat)	6 ×
Yalnız halat	10 ×
Kötü hava, kuvvetli akıntı, uzun kalış	Yukarıdaki değerleri artır

Halat hafiftir ve dipte yatmaz; zincirin ağırlığının sağladığı yatay çekişi ancak çok daha uzun verilerek sağlar. Bu yüzden oran zincirde en küçük, halatta en büyüktür. Derinliği hesaba katarken ırgatın (baş makarasının) su üstündeki yüksekliğini de ekle; gel-git olan yerde en yüksek suyu düşün.

Salınım (salma) dairesi: rüzgâr ve akıntı döndükçe tekne demirin çevresinde döner. Dairenin merkezi demirin dibe tutunduğu nokta, yarıçapı verilen kaloma + tekne boyudur. Kalabalık demir yerlerinde komşuların boylarını ve salınım dairelerini de hesaba kat.

Örnek: Harita 7 m derinlik gösteriyor, baş makaran su yüzünden 1 m yüksekte, zincirle ve iyi havada demirleyeceksin. Teknen 11 m.
Hesaplanacak yükseklik: 7 + 1 = 8 m.
Zincir için 4 kat: 8 × 4 = 32 m kaloma.
Kilit cinsinden: 32 ÷ 27,5 ≈ 1,2 kilit; yani birinci kilit işareti geçtikten sonra yaklaşık 5 m daha.
Salınım dairesi yarıçapı: 32 + 11 = 43 m. Demirden 43 m içinde başka tekne, kaya ya da sığlık olmamalı.

Şekil: Salınım (salma) dairesi. Merkez: demirin dibe tutunduğu nokta. Yarıçap: verilen kaloma + tekne boyu. Rüzgâr ya da akıntı döndüğünde tekne bu dairenin herhangi bir yerine gelebilir; komşu teknenin dairesiyle çakışmamalı.

10 m derinlikte, yalnız halatla demirleyeceksin. Kursun önerdiği kaloma kaç metredir?

40 m
100 m
60 m
30 m

Halat için derinliğin 10 katı: 10 × 10 = 100 m. 40 m zincir, 60 m kombine için doğru olurdu. Halat hafif olduğundan demire yatay çekiş sağlamak için çok daha uzun verilmelidir.

Adım adım demir atmak

Önce bütün süreci bir kez izle. Üstte harita görünüşü, sağ altta yandan kesit (zincir ve demir), sol altta dümen ve makine telgrafı var; adım düğmeleriyle istediğin ana atlayabilirsin.

Sırayı izle: yer seç → rüzgârı pruvaya alarak yaklaş → stop, funda → demir dibe varana kadar bekle → pek ağır tornistanla zinciri ser (yarıda aganta) → suga, ağır yol tornistanla demiri gömdür → hiza/kerteriz ile kontrol → salınım dairesi. Yandan kesitte zincirin dipte nasıl yattığına ve demirin gömüldüğü ana dikkat et.

Şekil: Demir atmanın üç anı (yandan görünüş; rüzgâr ve akıntı sağdan, yani pruvadan). Zincir üst üste yığılmasın diye tekne yavaşça geri giderken serilir; demir böylece dibe yatık konumda gömülür.

Demir yerine yaklaşırken yolu kes; mevkiye iyice yaklaşınca makineyi stop et. Demiri atarken teknenin üzerinde çok hafif yol olması yararlıdır.
Tekne suya göre durunca kastanyolayı açıp demiri funda et. Makineye pek ağır yol tornistan ver; tekne geri giderken zincir dibe serilir. Demiri asla kıçtan atma: dalga kıçtan girer, küçük tekne su alıp batabilir.
Demir atılır atılmaz aganta etme. İlk anda zincir ağırlıkla çok hızlı akar; durdurursan ırgat balataları zarar görür ya da zincir serilmeden bütün yük birden demire biner ve demir tarar.
Verilecek kalomanın yarısı suya gidince aganta et: kaç kilit gittiğine, teknenin durumuna ve demirin ne yöne kumanda ettiğine bak.
Zincir üst üste yığılıyorsa kaloma verme; teknenin demire binmesini bekle, gerekirse çok kısa bir geri yol ver.
Yığılma açılınca istenen kalomayı ver ve kastanyolayı suga et. Rüzgâr ya da akıntıyla teknenin salıp demire binmesini bekle. En iyi durumda demir, itildiği taraftaki omuzluğa doğru hafifçe kumanda eder.
Tehlike yoksa zincirin bosalarını vur; demiri ırgat üstünde tutma.
Mevkiyi haritaya işaretle, demirleme saatini yaz. Sabit kıyı işaretlerinden kerteriz al.

Demiri funda ettin. Zincir hızla akıyor. Neden hemen aganta etmemelisin?

Çünkü önce bosaların vurulması gerekir
Çünkü aganta sadece vira sırasında kullanılır
Çünkü ırgat balataları zarar görür ve zincir serilmeden yük birden demire biner, demir tarayabilir
Çünkü demir dibe hiç ulaşmaz

İlk anda demirin ağırlığıyla zincir çok hızlı akar. Bu anda kastanyolayı sıkmak balataları yakar; demir dibe varmışsa zincir henüz dipte serilmediği için bütün yük aniden demire biner. Önce kalomanın yarısı gidene kadar beklenir.

Demirdeyken: işaretler ve nöbet

Demirlemeyi bitirdin; asıl iş şimdi başlıyor. Önce başkalarına demirli olduğunu göster: gündüz baş tarafa siyah demir küresi çekilir, gece demir feneri (her yönden görünen beyaz fener) yakılır ve seyir fenerleri kapatılır. 50 m’den kısa teknelerde tek bir beyaz çepeçevre fener yeterlidir.

Şekil: Demirli olduğunu başkalarına göster: gündüz baş tarafta siyah bir küre, gece her yönden görünen beyaz demir feneri. Demir alırken, demir salpa olduğu anda küre indirilir / demir feneri kapatılıp seyir fenerleri açılır.

Demirlemeden sonraki en önemli mesele demirin tarama ihtimalidir. Demirde kaldığın sürece şu yollarla sürekli kontrol et:

Görünen sabit yerlerden (fener, cami, burun) kerteriz alarak; kerterizler değişiyorsa tekne kayıyordur.
Zincirin durumunu gözleyerek: tarayan demirin zinciri gerilip boşalır, sarsılır.
Radar ve elektronik seyir cihazlarıyla mevki alarak. Çoğu GPS ve plotterın, tekne belirlenen daireden çıkınca öten bir demir alarmı vardır.

Şekil: Kıyıda sabit iki işarete kerteriz alıp not et. Aynı kerterizler zamanla değişiyorsa tekne yer değiştiriyor, yani demir tarıyor demektir.

Gündüz demirli bir tekne hangi işareti gösterir?

Baş tarafta siyah bir küre
Direkte iki siyah küre
Baş tarafta sarı bir bayrak
Kıçta beyaz bir fener

Demirli tekne gündüz baş tarafta, en iyi görünecek yerde bir siyah küre gösterir; gece ise beyaz demir feneri yakar. Dikey iki siyah küre “kumanda altında olmayan tekne” işaretidir.

Demir tarıyorsa ne yaparsın?

Demirin taradığını anladığın anda vakit kaybetmeden harekete geç. Rüzgârın ittiği yönde kıyı, kaya ya da başka bir tekne varsa dakikalar önemlidir.

Bütün mürettebata haber ver.
Makineyi hemen çalıştır ve manevraya hazır hale getir.
Demire binen yükü hafifletmek için kaloma ver. Çoğu zaman bu yeterlidir: daha uzun zincir demire daha yatay çeker.
Hava ve deniz durumu yüzünden kalomanın tekneyi tutmayacağına karar verirsen demiri tamamen vira et ve başka (daha korunaklı, daha iyi dipli) bir yere demirle.

Başka bir tekne tarıyorsa hemen işaret ver (ses işareti, ışık, telsiz). Sana doğru tarıyor ve haberleşme kurulamıyorsa makineyi çalıştır, demirini al ve oradan uzaklaş.

Kuvvetlenen rüzgârda demirin taradığını fark ettin. Mürettebata haber verip makineyi hazırladın. Genellikle ilk denenecek çözüm nedir?

Demiri hemen vira etmek
Kaloma vermek
Kastanyolayı suga etmek
Makineyi stop edip beklemek

Daha fazla zincir, demire binen yükü azaltır ve çekişi yataylaştırır; çoğu zaman sonuç verir. Tutmazsa demir tamamen alınıp başka yere demirlenir.

Demir almak

Demir alma, demir atmanın tersidir; ama sırası karıştırılmamalıdır. Şekildeki durumları (apiko, salpa, akova) hatırla.

Hazırlık: önce makine hazırlanır; makine hazır olunca ırgata cereyan verilir. Gece baş taraf aydınlatılır. Demirin dipten getireceği çamuru yıkamak için deniz suyu devresi açılır.
Demirin ne yöne kumanda ettiğine ve vira sırasında teknenin sürükleneceği tarafın neta olduğuna bakılır. Irgat donanıma alınır (zinciri çekecek şekilde bağlanır).
Bosaların rahat fora edilmesi için zincir biraz vira edilir, bosalar fora edilir. “Vira Bismillah” komutuyla ağır ağır viraya başlanır.
Gelen zincir izlenir: dolaşan yabancı madde, aşırı kir var mı? Kilitler geldikçe kaptana (köprü üstüne) bildirilir. Zincir teknenin altına girerse vira durdurulur, tekne salıp zincirin alttan çıkması beklenir.
Tekne demirin üzerine gelir, zincir dikleşir: demir apiko. Demirin ve zincirin ağırlığı ırgata biner.
Demir dipten kopar: salpa. Tekne artık dipten bağımsızdır; yönetimi elde tutmak için makineye pek ağır yol verilebilir. Aynı anda gündüz demir küresi indirilir, gece demir feneri kapatılıp seyir fenerleri açılır.
Vira sürer; demir su yüzüne gelince (akova) durdurulur, üzerinde tel, halat gibi bir şey takılı mı diye bakılır. Temizse vira edilerek demir göze alınır.
Bosalar vurulur, deniz suyu kapatılır, cereyan kesilir, ırgat donanımdan çıkarılır.

Gündüz demir alıyorsun. Demir küresini ne zaman indirirsin?

Vira komutu verildiğinde
Demir göze alındığında
Demir salpa olduğunda
Demir apiko olduğunda

Tekne, demir dipten kopana (salpa) kadar demirli sayılır. Salpa anında dipten bağımsız hale gelir; demir küresi indirilir (gece demir feneri kapatılıp seyir fenerleri açılır).

Çifte demir

Daha emniyetli demirlemek, teknenin çok salmasını önlemek ya da kıçtan kara olmak için bazen iki demir birden atılır. En uygun durumda iki demir arasında yaklaşık 60° açı olur.

Şekil: Solda doğru çifte demir: iki göz demiri arasında yaklaşık 60°. Sağda asıl risk: rüzgâr ya da akıntı ters dönerse tekne dönerken zincirler birbirine dolaşabilir. Böyleyken demirleri vira etme; önce dolaşmayı çöz.

Önemli bir sakıncası vardır: rüzgâr ya da akıntı ters dönerse tekne dönerken zincirler birbirine dolaşabilir. Dolaşmış demirler bu halde vira edilmemelidir.

Kursun örneği (gemi, toplam 8 kilit zincir; rüzgâr iskele baş omuzluktan):

Rüzgâr bir omuzluktan alınarak pek ağır yolla demir yerine gelinir.
Pek ağır yoldayken, dümen ortada, rüzgârın geldiği taraftaki iskele demir funda edilir. Tekne iskeleye hafifçe dönerek rüzgârı başa yakın almaya başlar.
Tekne ilk rotasında tutularak yaklaşık 100 m ileri gider; bu sürede iskele demire toplam zincirin yarısı kadar, 4 kilit kaloma verilir.
Makine durdurulur, iskele demir aganta edilerek ileri hareket kesilir.
Pek ağır yol tornistan verilir; tekne geri gitmeye başlayınca sancak demir funda edilir ve tornistanla 5 kilit döşenir. Bu arada iskele zinciri de tekneyle birlikte gelir.
İstenen kalomalar verilince makine durdurulur, sancak demir de aganta edilir; her iki demir suga edilip ırgattan çıkarılır. Sonuç: iskele 4, sancak 5 kilit.

İlk alınacak demir, son atılan demirdir (örnekte sancak).
İki demir birlikte viraya alınır; viraya yardım için pek ağır yol ileri verilir.
Demirler iki yana kumanda edip deste olunca vira durdurulur; iskele demir kaloma vermeye hazırlanır.
Sancak demir vira edilirken aynı hızla iskele demire kaloma verilir.
Sancak demir salpa olunca iskele demirin kaloması durdurulur, sancak demir göze alınır.
Sonra iskele demir vira edilir; salpa olup göze alınınca manevra biter.

Çifte demir atılmış bir tekne demir alacak. Hangi demir önce alınır?

Daha ağır olan
İlk atılan
Her zaman iskele demiri
Son atılan

Çifte demirde önce son atılan demir alınır; bu sırada öbür demire kaloma verilerek tekne serbest bırakılır. Kursun örneğinde önce sancak (son atılan), sonra iskele demir alınır.

Tek bakışta özet

Demir parçaları: harbi, çipo, beden, askı mapası, kol, meme (yıl/no/ağırlık yazar), tırnak, gaga. Göz demirleri baş omuzluklarda; tonoz (akıntı) demiri kıçta.
Zincir: bakla, lokma. 1 kilit = 15 kulaç ≈ 27,5 m. Birleştirme baklası kırmızı; kaçıncı kilitse iki yanında o kadar beyaz bakla.
Komutlar: funda (bırak) · aganta (geçici durdur) · kaloma (zincir ver / verilen uzunluk) · suga (kastanyolayı iyice sık) · vira (çek) · hayboci (ırgatla yavaş indir).
Durumlar: akova (su yüzünde, hazır) · deste (gergin) · apiko (dik, demir dipte) · salpa (dipten koptu).
Hazırlık: derinlik, dip, akıntı, hava; balçık/kil/sıkı kum iyi, kaya/büyük çakıl zayıf tutar. Rüzgâr altından, rüzgârı pruvaya alarak gel.
Kaloma: iyi hava 3–4 ×; zincir 4 ×, kombine 6 ×, halat 10 × derinlik. Kötü havada artır. Salınım dairesi yarıçapı = kaloma + tekne boyu.
Demir atma: stop → funda → pek ağır tornistanla ser → hemen aganta etme → yarıda aganta, kontrol → kaloma → suga → bosalar → mevki ve kerteriz. Kıçtan demir atılmaz.
İşaretler: gündüz siyah küre (baş), gece beyaz demir feneri, seyir fenerleri kapalı.
Tarama: kerteriz, zincir, elektronik mevki ile izle. Tarıyorsa haber ver → makine → kaloma → olmazsa vira, yer değiştir.
Demir alma: makine → cereyan → deniz suyu → Vira Bismillah → apiko → salpa (küre in, fenerler) → akova (kontrol) → göze al → bosalar.
Çifte demir: demirler arası ~60°; zincirler dolaşabilir; önce son atılan alınır.

Kendini test et

Önce kartlarla hatırlamayı dene, sonra testi çöz. Terimleri (özellikle apiko/salpa/akova) kartlarla birkaç gün arayla tekrar etmek kalıcı olmasını sağlar.

Demir ve Demirleme