Karanlıkta limanı bulmak

Bu modülün sonunda

Haritadaki bir fener etiketini (ör. Fl(3) W 10s 62m 25M) parça parça okuyabileceksin.
F, Fl, LFl, Oc, Iso, Q, VQ, Mo ve Al ritimlerini gece gözünle ayırt edebileceksin.
Küçük m ile büyük M'yi, nominal menzili ve sektörlü feneri açıklayabileceksin.
IALA-A sistemindeki bütün işaretleri (lateral, tercihli kanal, kardinal, münferit tehlike, emniyetli su, özel, yeni tehlike) renk, şekil, tepelik ve ışıktan tanıyabileceksin.
Her işaret için hangi tarafından geçileceğine hızlıca karar verebileceksin.

Modül iki yarıdan oluşuyor: önce fenerlerin dili (ışık kodları, menzil, sektör), sonra şamandıraların dili (IALA-A). İkisi birbirine bağlı: gece bir şamandırayı ancak ışığının ritminden tanırsın.

Seyir yardımcıları: fener, şamandıra, racon

Güvenli seyre yardım etmek için ulusal ve uluslararası standartlara göre kurulan tesis ve araçların hepsine seyir yardımcısı denir: deniz fenerleri, ışıklı ve ışıksız şamandıralar, gündüz işaretleri, radyo farları ve elektronik mevki sistemleri.

Şekil: Kıyıda sabit fener, mendirek ucunda liman feneri, denizde yüzen şamandıralar. Bazı işaretlerde radar ekranında mors harfi çizen bir racon bulunur.

Fener lighthouse / light: Karada ya da denizde sabit yapı. Gündüz kulesinin biçimi ve boyasıyla, gece ışık karakteristiğiyle tanınır.
Şamandıra buoy: Zincirle demirlenmiş yüzer işaret. Yolu, bir tehlikeyi ya da geçiş tarafını rengi, şekli, tepeliği ve ışığıyla gösterir.
Tepelik topmark: Şamandıranın en üstündeki küçük şekil (silindir, koni, küre, X). Gündüz uzaktan en kolay okunan ipucudur.
Radyo farı radio beacon: Telsiz sinyaliyle yön bulmaya yarayan istasyon.
Racon radar beacon: Radar dalgası gelince cevap veren cihaz. Radar ekranında işaretin arkasında, parantezde yazan harfin mors kodunu çizgi-nokta olarak gösterir. Haritada Racon (T) gibi yazılır.

Bir feneri tanımak için üç şeyi bilmen yeter: ışık karakteristiği (renk + ritim + periyot), yüksekliği ve görünüş mesafesi. Hepsi haritada fenerin yanına kısaltmayla yazılır ve fener listelerinde ayrıntısıyla bulunur.

Fener etiketi: ritim, renk, periyot, m, M

Haritadaki fener etiketi hep aynı sırayla yazılır. Önce ritim (nasıl yanıp söndüğü), sonra renk, sonra periyot (desenin bir kez tamamlanma süresi), sonra yükseklik ve menzil.

Şekil: Bir fener etiketinin beş parçası. Renk yazılmamışsa ışık beyazdır.

Renk harfleri

W beyaz · R kırmızı · G yeşil · Y sarı · Bu mavi · Or turuncu

Periyot

Bir ışık-karanlık deseninin başından, aynı desenin tekrar başlamasına kadar geçen süre. 10s = 10 saniye.

m ve M

Küçük m: fenerin deniz seviyesinden yüksekliği (metre). Büyük M: görünüş mesafesi (deniz mili).

Kronometreyi grubun ilk çakarında başlat, bir sonraki grubun ilk çakarında oku: Fl(3) W 10s için 10 saniye. Periyot ışık ve karanlığın toplamıdır; yalnız karanlığı ölçme.

Haritada Fl G 5s 12m 7M yazıyor. "12m" ne anlatır?

Fener 12 milden görünür.
Işık 12 saniyede bir çakar.
Fenerin ışığı deniz seviyesinden 12 metre yüksektedir.
Fener kıyıdan 12 metre açıktadır.

Küçük m metre cinsinden yüksekliktir. Görünüş mesafesi büyük M ile yazılır (burada 7 mil), periyot ise s ile (5 saniye).

Işık ritimleri: çakar mı, husuflu mu?

Işığın yanma deseni onun kimliğidir. Aşağıdaki şeritlerde açık renk bölümler ışık, koyu bölümler karanlıktır; hepsi aynı 10 saniyelik ölçekte çizildi.

Şekil: En sık kullanılan ritimler. Çakarlarda (Fl) karanlık baskın, husuflularda (Oc) ışık baskın, izofazda (Iso) ikisi eşittir.

Kısaltma	Adı	Nasıl görünür
F	Sabit (fixed)	Hiç sönmeden yanar.
Fl	Çakar (flashing)	Işık süresi karanlıktan kısa; düzenli tek çakar.
LFl	Uzun çakar	En az 2 saniyelik tek çakar.
Fl(3)	Grup çakar	Her periyotta 3 çakar, sonra uzun karanlık.
Fl(2+1)	Karma grup çakar	Önce 2, kısa ara, sonra 1 çakar.
Oc	Husuflu, örtülü (occulting)	Işık süresi karanlıktan uzun; kısa kısa söner.
Oc(2)	Grup husuflu	Periyotta iki kısa sönme; toplam ışık yine karanlıktan fazla.
Iso	İzofaz	Işık ve karanlık süreleri eşit.
Q	Çabuk çakar (quick)	Dakikada 50–79, genelde 60 çakar.
VQ	Çok çabuk çakar	Dakikada 80–159, genelde 100–120 çakar.
IQ	Kesintili çabuk çakar	Bir süre çabuk çakar, sonra düzenli olarak karanlıkla kesilir.
Q(6)+LFl	Grup çabuk çakar + uzun çakar	6 çabuk çakarın hemen ardından en az 2 saniyelik bir uzun çakar, sonra karanlık.
Mo(A)	Mors	Parantezdeki harfi mors koduyla verir (A = kısa-uzun).
Al WR	Mütenavip (alternating)	Farklı renkleri sırayla gösterir.
FFl	Sabit ve çakar	Sürekli yanar, aralıklarla daha parlak çakar.

Bir ışık 3 saniye yanıyor, 1 saniye sönüyor, sonra tekrar ediyor. Kodu hangisidir?

Fl 4s
Oc 4s
Iso 4s
LFl 4s

Işık süresi karanlıktan uzun olduğu için husufludur (Oc). Iso olsaydı 2 s yanık, 2 s sönük olurdu. Fl ve LFl'de ise karanlık süre ışıktan uzundur.

Gözünü alıştır: fener simülatörü

Işık kodunu ezberlemek yetmez; gece gerçekten görünce tanıman gerekir. Aşağıda hazır örnekleri seç ya da haritadan bir kod yaz (eski yazımlar da çalışır: Gp.Fl(3) 10s, Occ R 5s). Lamba gerçek zamanlamayla yanar; alttaki şeritteki imleç periyot içinde nerede olduğunu gösterir. Sonra oyun moduna geç: ışığı izle, dört koddan doğrusunu seç.

Eski ve yeni yazımlar, haritadan örnekler

Eski haritalarda, kitaplarda ve bazı sınav sorularında kısaltmalar noktalı ve daha uzun yazılır. Anlamları aynıdır:

Eski yazım	Bugünkü yazım	Anlamı
Gp.Fl(3)	Fl(3)	Grup çakar
Gp.Fl(1+2)	Fl(1+2)	Karma grup çakar
Occ / Gp.Occ(2)	Oc / Oc(2)	Husuflu / grup husuflu
Qk.Fl / Q.Fl	Q	Çabuk çakar
V.Qk.Fl	VQ	Çok çabuk çakar
I.Qk.Fl	IQ	Kesintili çabuk çakar
Alt.	Al.	Mütenavip
F.Fl	FFl	Sabit ve çakar
Sec.	—	Sektörlü: yöne göre renk değiştirir (haritada sektör çizgileriyle)

Şimdi haritadan iki gerçek etiketi çöz. Önce kendin dene, sonra cevaba bak.

Gp.Fl(1+2) 10s 20m 12M

Karma grup çakar beyaz fener: her 10 saniyede önce bir, sonra iki kez çakar. Işık denizden 20 metre yüksekte, 12 milden görünür.

Gp.Fl(3) 6s 15m 9M

Grup çakar beyaz fener: her 6 saniyede üç kez çakar. Denizden 15 metre yüksek, 9 milden görünür.

Eski bir haritada Occ.R.5s yazıyor. Bugünkü karşılığı ve anlamı hangisi?

Fl R 5s — 5 saniyede bir kırmızı çakar
Q R — kırmızı çabuk çakar
Iso R 5s — eşit süreli kırmızı
Oc R 5s — kırmızı ışık, 5 saniyelik periyotta bir kez kısa söner

"Occ" husuflu (occulting) demektir; bugün "Oc" yazılır. Işık süresi karanlıktan uzundur.

Görünüş mesafesi: nominal menzil ve ufuk

Haritadaki M değeri, fenerin nominal menzilidir: hava açıkken, yani meteorolojik görüş 10 deniz mili olduğunda ışığın gücüyle ulaşabildiği en uzak mesafe. "Nominal menzil 10 mildir" demek yanlıştır; 10 mil, bu değerin ölçüldüğü standart görüş koşuludur.

Işık menzili: Yağmur, sis, kar, pus varsa ışık haritadaki mesafeden görünmez. Görüşe göre gerçek mesafe, fener listelerindeki ışık menzili diyagramından (fener görünüş mesafesi tablosu) bulunur.
Coğrafi menzil: Dünya yuvarlak olduğu için ışık ufkun arkasına saklanabilir. Fener ne kadar yüksek (H) ve senin gözün denizden ne kadar yüksek (h) ise o kadar uzaktan görürsün.
Feneri ilk görebileceğin mesafe, bu ikisinden küçük olanıdır.

Şekil: Işık hattı ufka teğet geçip gözüne ulaşmalı. Göz yüksekliği arttıkça (flybridge, direk) ufuk açılır.

Fener: Fl(3) 10s 62m 25M. Senin göz yüksekliğin 2,5 m.
√62 ≈ 7,9 ve √2,5 ≈ 1,6; toplam 9,5.
Coğrafi menzil ≈ 2,08 × 9,5 ≈ 20 mil. Işık 25 mile kadar güçlü, ama ufuk 20 milde kesiyor: feneri yaklaşık 20 milden görmeye başlarsın.

Haritada 18M yazan bir feneri, sisli bir gecede 18 milden göremiyorsun. Neden?

18M, görüş 10 mil iken geçerli nominal menzildir; görüş azalınca ışık menzili de azalır.
M, fenerin yüksekliğini verir; menzil değildir.
Fener arızalıdır; ışıklı işaretler sisten etkilenmez.
Nominal menzil her zaman 10 mildir.

Nominal menzil standart görüş (10 mil) için verilir. Sis, yağmur, kar görüşü düşürür ve fener daha yakından görülür. Büyük M mil, küçük m yüksekliktir.

Sektörlü fener: kırmızıdaysan rota değiştir

Bazı fenerler baktığın yöne göre farklı renk gösterir. Güvenli sulara bakan beyaz sektör, bir tehlikeyi (sığlık, kaya) örten kırmızı (bazen yeşil) sektör olabilir. Sektör sınırları haritada kesik çizgilerle çizilir.

Şekil: Güvenli kesimde 62 m yükseklikte, 10 saniyede 3 kez beyaz çakan ve 25 milden görünen ışık; seyre elverişsiz kesimde 55 m yükseklikte, 12 milden görünen sabit kırmızı ışık. Kırmızı sektör su altındaki kayayı örter.

Bu feneri görünce: sabit kırmızı görüyorsan tehlikeye doğru ilerliyorsun demektir. 10 saniyede 3 kez çakan beyaz ışığı görene kadar rotanı değiştir. Beyazı gördüğünde güvenli sektöre geçmişsindir.

Sektörlü bir fenere yaklaşırken ışığın sabit kırmızıya döndüğünü görüyorsun. Ne yapmalısın?

Işığa doğru devam etmelisin; kırmızı, limanın iskele tarafıdır.
Tehlikeli sektördesin; beyaz sektöre geçene kadar rota değiştirmelisin.
Hızını artırıp sektörden çabuk çıkmalısın; rota önemli değil.
Işık arızalıdır; dikkate almamalısın.

Sektörlü fenerde kırmızı (ya da yeşil) kesim tehlikeli sulara bakar. Doğru hareket, güvenli beyaz sektör görünene kadar rotayı değiştirmektir.

IALA-A ve IALA-B: Türkiye'de kırmızı iskelede

Şamandıralar rengi, şekli, tepeliği, numarası ve ışığıyla konuşur. Dilini IALA belirler (kuruluşun eski adı International Association of Lighthouse Authorities, yani Uluslararası Fener Otoriteleri Birliği; bugün International Organization for Marine Aids to Navigation). Dünyada iki bölge var ve aralarındaki tek fark lateral işaretlerin rengidir. Türkiye IALA-A bölgesindedir.

Şekil: İki sistemde de işaretler denizden limana girerken bakılarak konur. IALA-A'da kırmızı iskelede (sol), IALA-B'de sağda kalır. Kardinal, tehlike, emniyetli su ve özel işaretler iki sistemde aynıdır.

Şamandıralama yönü (direction of buoyage): denizden limana, nehir ağzına ya da kanala girerken izlenen yön. Açık kıyılarda yönü yetkili idare belirler ve haritada okla gösterir; genel kural kıtalar çevresinde saat yönüdür.

IALA-A ile IALA-B arasındaki fark nedir?

A'da işaretler limandan çıkışa, B'de girişe göre konur.
Kardinal işaretlerin renkleri terstir.
Lateral işaretlerin renkleri terstir: A'da girerken kırmızı iskelede, B'de sancakta kalır.
B sisteminde münferit tehlike işareti yoktur.

Fark yalnızca lateral işaretlerin renklerindedir. Şamandıralama yönü ve diğer işaretler iki sistemde aynıdır.

Lateral işaretler: kırmızı iskelede, yeşil sancakta

Lateral (yan) işaretler kanalın iki kenarını gösterir. Şamandıralama yönünde, yani limana girerken, kırmızı işaretler iskelende (solunda), yeşil işaretler sancağında (sağında) kalacak şekilde seyredersin. Kanal ikisinin arasıdır.

Şekil: Gövde şekli değişebilir (silindir, direk, çubuk) ama renk ve tepelik değişmez: kırmızıda silindir, yeşilde ucu yukarı koni.

İskele işareti

Kırmızı · silindir (can) · tepelik tek kırmızı silindir · kırmızı ışık, ör. Fl R, Fl(2) R, Q R

Sancak işareti

Yeşil · konik (cone) · tepelik tek yeşil koni, ucu yukarı · yeşil ışık, ör. Fl G, Fl(3) G, Q G

Lateral ışıklarda (2+1) dışında her ritim kullanılabilir; (2+1) tercihli kanala ayrılmıştır.

Şekil: Kanal girişi üstten. Numara varsa denizden limana doğru artar; çoğu ülkede kırmızılar çift, yeşiller tek numaralıdır.

Solda işaretlerin yandan gündüz ve gece görünüşü, sağda kanal üstten. Girerken kırmızılar iskelede, yeşiller sancakta; gece yalnız ışığın rengi kalır; çıkarken taraflar yer değiştirir.

Limandan çıkıp açık denize gidiyorsun. Kanaldaki yeşil konik şamandıralar hangi tarafında kalmalı?

İskele (sol) tarafında
Sancak (sağ) tarafında
Hangi tarafta kaldığı önemli değil
Tam önünde, üzerine doğru gidilir

Yeşil işaretler limana girerken sancakta kalır. Çıkarken yönün tersine döndüğü için aynı yeşil işaretler iskelende kalır.

Tercihli kanal: bant rengi tali kanalı söyler

Kanal ikiye ayrılıyorsa ayrım noktasına tercihli kanal işareti (değiştirilmiş lateral işaret) konur. Ağırlıklı renk hangisiyse o işaret gibi davranırsın; ortadaki geniş bant diğer rengi taşır.

Şekil: Solda ağırlıklı renk kırmızı: iskele işareti gibi iskelende bırakırsın, ana kanal sancakta açılır. Sağda ağırlıklı renk yeşil: sancağında bırakırsın, ana kanal iskelede.

Ana kanal sancakta

Kırmızı, ortasında geniş yeşil bant · silindir · kırmızı silindir tepelik · Fl(2+1) R

Ana kanal iskelede

Yeşil, ortasında geniş kırmızı bant · konik · yeşil koni tepelik · Fl(2+1) G

Limana girerken kanalın ayrıldığı yerde kırmızı, ortasında geniş yeşil bantlı, Fl(2+1) R ışıklı bir işaret görüyorsun. Ana kanal hangi taraftadır?

İskele tarafında; işareti sancağında bırakırsın.
Sancak tarafında; işareti iskelende bırakırsın.
İşaretin tam üzerinden geçer.
Bu işaret kanal ayrımını değil, batığı gösterir.

Ağırlıklı renk kırmızı: işaret, iskele lateral işareti gibi iskelede bırakılır. Böylece ana (tercihli) kanal sancak tarafta kalır.

Kardinal işaretler: pusulanın dört yönü

Kardinal (yönleç) işaretler bir tehlikenin çevresine pusula yönlerine göre konur ve emniyetli suyun hangi yönde olduğunu söyler. İşaretin adı, tehlikeye göre durduğu yöndür: kuzey kardinal tehlikenin kuzeyindedir, dolayısıyla kuzeyinden geçersin. Hepsi siyah-sarı, tepelikleri iki siyah koni, ışıkları beyazdır.

Şekil: Kardinal işaretin adı hangi yönse, o yönden geçilir. Tehlike her zaman işaretin öbür tarafındadır.

İşaret	Tepelik	Renk	Işık (beyaz)
Kuzey	▲▲ iki koni yukarı	Siyah üstte, sarı altta	Q · VQ (sürekli)
Doğu	▲▼ tabanlar birbirine	Siyah-sarı-siyah	Q(3) 10s · VQ(3) 5s
Güney	▼▼ iki koni aşağı	Sarı üstte, siyah altta	Q(6)+LFl 15s · VQ(6)+LFl 10s
Batı	▼▲ uçlar birbirine	Sarı-siyah-sarı	Q(9) 15s · VQ(9) 10s

Tekne sığlığın çevresini dolaşırken her kardinal işaretin adındaki taraftan geçiyor. Solda işaretin tepeliği, renk kodu ve gece ışığı; çakarları say ve saat kadranıyla eşleştir.

Gece, önünde 10 saniyede bir tekrar eden 9 çok çabuk beyaz çakar görüyorsun. Tehlike nerededir, nereden geçmelisin?

Tehlike batıda; doğusundan geç.
Tehlike kuzeyde; güneyinden geç.
Tehlike işaretin tam altında; her yönden geçilebilir.
Tehlike doğuda; işaretin batısından geç.

VQ(9) 10s batı kardinaldir (saat 9). Batı kardinal tehlikenin batısına konur, yani tehlike doğudadır; sen işaretin batısından geçersin.

Gündüz tepeliğinde iki siyah koni olan, konilerin ikisinin de ucu aşağı bakan, üstü sarı altı siyah bir işaret görüyorsun. Bu hangisidir?

Kuzey kardinal
Güney kardinal
Doğu kardinal
Münferit tehlike

İki koni aşağı = güney. Koniler siyahı gösterir: aşağı baktıkları için siyah altta. Güneyinden geçersin.

Münferit tehlike ve emniyetli su

Bu iki işaret birbirinin zıddıdır; birinin dibinde tehlike vardır, diğerinin çevresi tamamen güvenlidir.

Şekil: Solda münferit tehlike: siyah-kırmızı-siyah, iki siyah küre, beyaz Fl(2). Sağda emniyetli su: kırmızı-beyaz dikey çizgiler, tek kırmızı küre, beyaz LFl 10s, Iso, Oc ya da Mo(A).

Münferit tehlike

Küçük, sınırlı bir tehlikenin (tek kaya, batık) üzerine ya da hemen yanına konur. Çevresi seyre elverişlidir: istediğin taraftan geçebilirsin ama yakınına sokulma, üzerinden geçmek tehlikelidir.

Emniyetli su

Çevresinin her yönde seyre elverişli olduğunu gösterir. Genellikle kanalın orta hattını ya da karaya yaklaşma (landfall) noktasını işaretler. Tehlike değildir; yakınından geçebilirsin. Kanal ortasındaysa sağdan seyir için onu iskelende bırak.

İki küre, iki çakar: işaret kayanın tam üstünde. Her iki yandan geçilebilir, ama geniş mesafeyle; dibinden asla.

Tek küre, tek uzun çakar: çevresi güvenli. Karaya yaklaşırken ilk bu işareti bul, iskelende bırakıp kanala gir.

Kırmızı-beyaz dikey çizgili, tepesinde tek kırmızı küre olan bir şamandıra ne anlatır?

Üzerinde batık var, uzak dur.
Kanalın iskele kenarıdır.
Çevresi seyre elverişlidir; çoğu zaman kanal ortasını ya da karaya yaklaşma noktasını gösterir.
Yüzme alanının sınırıdır.

Bu emniyetli su işaretidir. Kayanın ya da batığın üstündeki işaret münferit tehlikedir (siyah-kırmızı-siyah, iki küre); kanalın iskele kenarı kırmızı lateral işarettir. Yüzme alanı gibi özel alanları ise bir sonraki bölümdeki sarı özel işaretler gösterir.

Özel işaretler ve yeni tehlike şamandırası

Şekil: Sarı özel işaret (tepelik sarı X) ve mavi-sarı dikey çizgili acil batık şamandırası (tepelik dik sarı artı).

Özel işaret

Seyre değil, özel bir alana ya da nesneye dikkat çeker: yüzme alanı, su sporları sahası, kablo ya da boru hattı, askerî tatbikat alanı, deniz çiftliği, ölçüm şamandırası. Rengi sarı, tepeliği sarı X, ışığı sarı (ör. Fl Y 5s, Fl(4) Y). Şekli serbesttir ama diğer işaretlerle karışmayacak biçimde seçilir.

Yeni tehlike: acil batık şamandırası

Haritada henüz bulunmayan yeni bir tehlikeyi, çoğunlukla yeni bir batığı, geçici olarak işaretler. Mavi-sarı dikey çizgili (4 ile 8 arası eşit çizgi), tepeliği dik sarı artı, ışığı mavi ve sarı sırayla: Al.Bu.Y 3s (1 s mavi, 0,5 s karanlık, 1 s sarı, 0,5 s karanlık). Racon varsa mors "D" verir. Yeni tehlikeler, normal işaretlerin iki katı konarak da (çift kardinal ya da çift lateral) gösterilebilir.

Gece mavi ve sarı ışıkları sırayla gösteren bir şamandıra görüyorsun. Ne yapmalısın?

Uzak durmalısın: haritada olmayan yeni bir tehlikeyi (ör. batık) işaretliyor.
Yaklaşabilirsin: özel bir yüzme alanını gösteriyor.
Onu iskelende bırakıp kanala girmelisin.
Bu bir kardinal işarettir; kuzeyinden geçmelisin.

Al.Bu.Y ışığı yalnızca acil batık (yeni tehlike) şamandırasında kullanılır. Mavi rengi başka hiçbir IALA işareti taşımaz.

Pratik: işaretleri tanı ve doğru taraftan geç

Önce Keşfet modunda her işarete dokun ve gündüz ile gece görünüşünü karşılaştır. Sonra Bu hangi işaret? oyununda gündüz şekilden, gece ışıktan tanı. Son olarak Nereden geçmeliyim? oyununda gerçek durumlarda rota seç; cevaptan sonra gizli sığlık ve kayalar ortaya çıkar.

Şamandıralı kanalda seyir

Şimdi hepsini bir arada gör: aşağıdaki animasyonda bir motoryat açıktan gelip şamandıralarla işaretlenmiş bir kanaldan limana giriyor, önce gündüz sonra gece. Her adımda önce kendin karar ver, sonra tekneyi izle.

Emniyetli su işaretinden mendirek ağzına kadar aynı rota önce gündüz, sonra gece. Her kapıda kırmızının iskelede, yeşilin sancakta kaldığını; gece hangi ışığın hangi işarete ait olduğunu izle.

Tek bakışta özet

Fener etiketi: ritim + renk + periyot + m (yükseklik, metre) + M (nominal menzil, mil). Örnek Fl(3) W 10s 62m 25M.
F sabit · Fl ışık < karanlık · Oc ışık > karanlık · Iso eşit · LFl ≥ 2 s · Q 50–79/dk · VQ 80–159/dk · Mo(A) mors · Al renk değiştirir.
Nominal menzil: görüş 10 mil iken geçerli; sis/yağmurda azalır. Coğrafi menzil ≈ 2,08(√H + √h).
Sektörlü fener: kırmızı sektör tehlikeyi örter → beyazı görene kadar rota değiştir.
Türkiye IALA-A: limana girerken kırmızı (silindir, Fl R) iskelede, yeşil (koni, Fl G) sancakta. Çıkışta tersi.
Tercihli kanal: ağırlıklı renk kuralı koyar, Fl(2+1).
Kardinal: adı hangi yönse oradan geç. K ▲▲ BY Q/VQ · D ▲▼ BYB (3) · G ▼▼ YB (6)+LFl · B ▼▲ YBY (9).
Münferit tehlike: BRB, iki siyah küre, Fl(2) W, yakınına sokulma.
Emniyetli su: kırmızı-beyaz dikey, kırmızı küre, LFl 10s / Iso / Oc / Mo(A).
Özel: sarı, sarı X, Fl Y. Yeni tehlike: mavi-sarı dikey, sarı +, Al.Bu.Y 3s.

Kendini test et

Önce kartlarla hatırlamayı dene, sonra testi çöz. Şekilli kartlarda önce işaretin adını ve nereden geçileceğini söyle, sonra çevir.

Fenerler ve Şamandıralar