Başvuru · Sınav modüllerinden ayrı

COLREG gezgini

Denizde çatışmayı önleme kuralları (COLREG 72): 41 kural ve 4 lahika. Her sayfada resmî metin, kısa özet, sade anlatım, akılda tutulacaklar ve sık yapılan hatalar var. Sınava hazırlanıyorsan önce Modül 7'yi çalış; bu bölüm, kuralların ayrıntısına inmek ve sonradan dönüp bakmak için.

Durum bulucu: kim kime yol verir?

Durumu seç; hangi kuralın uygulandığını ve ne yapman gerektiğini gösterir. Gerçek denizde kararı her zaman iyi gemicilikle ver (Kural 2).

Görüş

Yer

Sen

Karşındaki

Karşılaşma

Kim büyük?

Bölüm A · Genel

K1 Uygulama Kurallar açık denizde ve açık denize bağlı, teknelerin seyredebildiği tüm sularda, bu sulardaki bütün teknelere uygulanır. K2 SorumlulukADB Kurallara uymak da, gemiciliğin gerektirdiği ek önlemi almak da zorunludur; ani bir tehlikeden kaçınmak gerekiyorsa kuraldan ayrılabilirsin. K3 Genel tanımlamalarADB Kim yol verir sorusunun cevabı, teknenin ne olduğuna ve o an ne yaptığına bağlıdır: makineli, yelkenli, balıkçı, kumanda altında bulunmayan, manevra yeteneği kısıtlı…

Bölüm B · Manevra ve seyir kuralları

Kısım I · Her türlü görüş koşulunda teknelerin idaresi

K4 Uygulama Kısım I kuralları (5–10) görüş açık da olsa kısıtlı da olsa her koşulda uygulanır. K5 GözcülükADB Her tekne her zaman görerek, dinleyerek ve elindeki tüm uygun araçlarla sürekli gözcülük yapar. K6 Emniyetli hızADB Her zaman çatışmadan kaçınmak için etkili önlem alabileceğin ve koşullara uygun mesafede durabileceğin hızda seyret. K7 Çatışma riskiADB Yaklaşan bir teknenin pusula kerterizi önemli ölçüde değişmiyorsa çatışma tehlikesi var demektir. Şüphe varsa tehlike var say. K8 Çatışmadan kaçınma hareketiADB Manevra erken, belirgin ve gemiciliğe uygun olmalı; karşı taraf fark etsin diye rota ya da hız değişikliği yeterince büyük yapılmalı. K9 Dar kanallarADB Dar kanalda sancak tarafındaki kenara olabildiğince yakın seyret. Küçük tekne, yelkenli ve balıkçı, ancak kanalda seyredebilen tekneye engel olmaz. K10 Trafik ayırım düzenleriADB Şeritte genel trafik yönünde git, ayırım bölgesinden uzak dur, şeridi kesmen gerekiyorsa pruvan trafik yönüne olabildiğince dik olsun.

Kısım II · Birbirini gören teknelerin davranışları

K11 Uygulama Kısım II kuralları (12–18), yalnızca birbirini gözle gören teknelere uygulanır. K12 Yelkenli teknelerADB Farklı kontradaysanız iskele kontra, aynı kontradaysanız rüzgâr üstündeki yol verir. Karşıdakinin kontrasını anlayamayan iskele kontra da yol verir. K13 YetişmeADB Diğer tüm kurallardan önce: yetişen tekne yol verir. Kemere hizasının 22,5° gerisinden yaklaşan tekne yetişen teknedir. K14 Pruva pruvaya geliş durumuADB İki makineli tekne karşı karşıya ya da neredeyse karşı karşıya geliyorsa her ikisi de sancağa dönerek iskeleden iskeleye geçer. K15 Aykırı geçişADB Rotaları kesişen iki makineli tekneden, diğerini sancağında gören yol verir ve mümkünse onun pruvasından geçmez. K16 Yol veren teknenin davranışıADB Yol vermesi gereken tekne, mümkün olduğunca erken ve belirgin bir manevrayla açık ara uzak durur. K17 Yol verilen teknenin davranışıADB Yolunu koruyan tekne rota ve hızını korur; yol veren gerekeni yapmıyorsa kendisi kaçınabilir, çatışma kaçınılmaz hale gelirse elinden gelen en iyi manevrayı yapmak zorundadır. K18 Tekneler arasındaki sorumluluklarADB Manevrası daha kolay olan, daha zor olana yol verir: makineli → yelkenli → balıkçı → manevra yeteneği kısıtlı / kumanda altında bulunmayan.

Kısım III · Kısıtlı görüş koşullarında teknelerin davranışları

K19 Kısıtlı görüş koşullarında teknelerin davranışlarıADB Siste yol veren/koruyan yoktur: emniyetli hız, makine hazır, radarla yaklaşanı değerlendir; pruvanın ilerisinden sis düdüğü duyarsan hızını dümen tutacak en aza indir.

Bölüm C · Fenerler ve şekiller

K20 UygulamaADB Fenerler gün batımından gün doğumuna ve kısıtlı görüşte gösterilir; şekiller gündüz gösterilir. Kurallardaki fenerlerle karıştırılabilecek başka ışık yakılmaz. K21 TanımlamalarADB Silyon feneri 225° beyaz, borda fenerleri 112,5° kırmızı ve yeşil, pupa feneri 135° beyaz, yedekleme feneri 135° sarı; her yönden görünür fener 360°. K22 Fenerlerin görünürlükleriADB Fenerlerin en az görünme mesafesi tekne boyuna bağlıdır: 50 m ve üstünde silyon 6 mil, küçük teknelerde borda feneri 1 mil. K23 Üzerinde yol bulunan kuvvetle yürütülen teknelerADB Makineli tekne seyirde: silyon feneri (50 m ve üstünde ikincisi arkada ve yukarıda), borda fenerleri ve pupa feneri. 12 m'den kısa: her yönden görünür beyaz + borda. K24 Çekerek ve iterek yedeklemeADB Çeken tekne dikey iki silyon feneri (yedek 200 m'yi aşarsa üç) ve pupa fenerinin üstünde sarı yedekleme feneri gösterir; yedek 200 m'yi aşarsa gündüz eşkenar dörtgen. K25 Üzerinde yol bulunan yelkenli tekneler ve kürekli teknelerADB Yelkenli: borda fenerleri ve pupa feneri (20 m'den kısada direk başında üçlü fener olabilir). Yelken + motor: gündüz tepesi aşağı koni. K26 Balıkçı tekneleriADB Trol çeken: yeşil üstünde beyaz. Diğer balıkçı: kırmızı üstünde beyaz. Gündüz ikisi de tepeleri bitişik iki koni. K27 Kumanda altında bulunmayan veya manevra yapma yeteneği kısıtlı olan teknelerADB Kumanda altında bulunmayan: iki kırmızı / iki küre. Manevra yeteneği kısıtlı: kırmızı-beyaz-kırmızı / küre-eşkenar dörtgen-küre. Mayın temizleyen: üç yeşil, 1000 m uzak dur. K28 Su çekimleri nedeniyle kısıtlı olan teknelerADB Su çekimi nedeniyle kısıtlı tekne makineli tekne fenerlerine ek olarak dikey üç kırmızı fener ya da gündüz bir silindir gösterebilir. K29 Kılavuz tekneleriADB Görevdeki kılavuz teknesi direk başında dikey üstte beyaz, altta kırmızı iki fener gösterir. K30 Demirli ve karaya oturmuş teknelerADB Demirli: başta ve kıçta her yönden görünür beyaz fener (50 m'den kısada tek fener), gündüz bir küre. Karaya oturmuş: ek olarak iki kırmızı fener, gündüz üç küre. K31 Deniz uçakları Deniz uçağı ve kanatlı tekne kuralları tam uygulayamıyorsa olabildiğince benzer fener ve şekil gösterir.

Bölüm D · Ses ve ışık işaretleri

K32 TanımlamalarADB Kısa düdük yaklaşık 1 saniye, uzun düdük 4–6 saniye sürer. K33 Ses işaretleri için aletlerADB 12 m ve üstü: düdük. 20 m ve üstü: düdük + kampana. 100 m ve üstü: ek olarak gong. 12 m'den kısa: etkili ses işareti verebilecek başka bir araç. K34 Manevra ve uyarma işaretleriADB 1 kısa: sancağa dönüyorum. 2 kısa: iskeleye. 3 kısa: tornistan. En az 5 kısa: niyetini anlamadım. 1 uzun: dönemece yaklaşıyorum. K35 Kısıtlı görüş koşullarında verilecek ses işaretleriADB Siste en çok 2 dakikada bir: makineli ve yol yapan 1 uzun; durmuş 2 uzun; yelkenli, balıkçı, yedekleyen ve kısıtlılar 1 uzun + 2 kısa; demirli 5 saniye kampana. K36 Dikkat çekme işaretleriADB Gerekirse başka bir teknenin dikkatini çekmek için, kurallardaki işaretlerle karışmayacak ses ya da ışık işareti verebilir, projektörü tehlike yönüne çevirebilirsin. K37 Tehlike işaretleriADB Tehlikedeki ve yardım isteyen tekne Lahika IV'teki işaretleri kullanır: MAYDAY, kırmızı fişek, turuncu duman, kolları indirip kaldırmak, DSC alarmı…

Bölüm E · İstisnalar

K38 İstisnalar Kurallar yürürlüğe girmeden önce omurgası atılmış eski teknelere, fenerlerin yeri ve özellikleri gibi konularda geçici ya da kalıcı muafiyet tanır.

Bölüm F · Sözleşme hükümlerine uygunluğun doğrulanması

K39 Tanımlar Bölüm F, sözleşmeye taraf devletlerin IMO tarafından denetlenmesiyle ilgilidir; denetim, denetim programı, uygulama kodu ve denetim standardını tanımlar. K40 Uygulama Taraf devletler, sözleşmedeki yükümlülüklerini yerine getirirken IMO'nun Uygulama Kodu'nu (III Kodu) kullanır. K41 Uygunluğun doğrulanması Her taraf devlet, sözleşmeyi uygulayıp uygulamadığı konusunda IMO tarafından periyodik olarak denetlenir.

Lahikalar

LI Fenerlerin ve şekillerin yerleştirilmeleri ve teknik ayrıntıları Fenerlerin yüksekliği ve aralıkları, siperlikler, şekillerin ölçüleri, renkler ve ışık şiddeti. Amatör için özü: şekiller siyahtır, küre çapı en az 0,6 m, şekiller arası en az 1,5 m. LII Birbirlerine yakın bir halde balıkçılık yapan balıkçı tekneleri için ek işaretler Birbirine yakın avlanan trolcüler: ağ atarken iki beyaz, toplarken beyaz üstünde kırmızı, ağ takılınca iki kırmızı. Gırgır: sırayla çakan iki sarı fener. LIII Sesle işaret veren araçların teknik ayrıntıları Düdüklerin frekansı, ses şiddeti ve duyulma mesafesi tekne boyuna göre belirlenir: 20 m'den kısa teknede düdük yaklaşık 0,5 milden duyulmalıdır. LIV Tehlike işaretleriADB MAYDAY, SOS, kırmızı el maytabı ya da paraşütlü fişek, turuncu duman, kolları yavaşça indirip kaldırmak, sürekli sis düdüğü, DSC alarmı (VHF kanal 70), EPIRB, SART…

Resmî metin: COLREG 72 güncel Türkçe metni, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Denizcilik Genel Müdürlüğü. Dayanak: Denizde Çatışmayı Önleme Yönetmeliği (Resmî Gazete, 12 Mart 2024, sayı 32487). Bu bölümdeki sade anlatımlar yorumdur, resmî metnin yerini tutmaz.