Rule 3 · General definitions
Kim yol verir sorusunun cevabı, teknenin ne olduğuna ve o an ne yaptığına bağlıdır: makineli, yelkenli, balıkçı, kumanda altında bulunmayan, manevra yeteneği kısıtlı…
Bu Kurallarda aksi belirtilmediği sürece,
(a) “Tekne”: Deplasmanı olmaksızın yüzebilen araçlar ile kanatlı tekne ve deniz uçakları dahil denizde veya suda bir taşıma aracı olarak kullanılan veya kullanılmaya elverişli olan, deniz ve su araçlarının her türlü tanımını ifade eder.
(b) “Kuvvetle yürütülen tekne”: Makine gücü ile yürütülen herhangi bir tekneyi ifade eder.
(c) “Yelkenli tekne”: Var olsa bile itme gücü sağlayan makinesinin kullanılmaması şartıyla, yelken ile seyreden bir tekneyi ifade eder.
(d) “Balıkçılıkla uğraşan tekne”: Manevra yapabilme yeteneğini sınırlayan ağlar, oltalar, troller veya diğer avlanma araçları ile balık avlama işiyle meşgul bir tekne anlamına gelir fakat manevra yapabilme yeteneğini kısıtlamayan oltalar veya diğer avlanma araçları ile balık avlayan bir tekneyi kapsamaz.
(e) “Deniz uçağı”: Su üstünde de manevra yapacak biçimde tasarlanmış her türlü hava aracını ifade eder.
(f) “Kumanda altında bulunmayan tekne”: Bazı istisnai durum ve koşullar sebebiyle bu Kuralların gerektirdiği şekilde manevra yapma yeteneği olmayan ve bu yüzden diğer bir teknenin yolundan çıkma olanağı bulunmayan bir tekneyi ifade eder.
(g) “Manevra yeteneği kısıtlı olan tekne”: Yaptığı işin doğası nedeniyle bu Kuralların gerektirdiği manevra yeteneği sınırlanan ve bu yüzden diğer bir teknenin yolundan çıkma olanağı olmayan bir tekneyi ifade eder.
“Manevra yeteneği kısıtlı tekneler” yalnız bunlarla sınırlı olmamak üzere, aşağıdaki tekneleri de kapsar;
(i) Denizde bir seyir yardımcısı işareti, denizaltı kablosu veya boru hattının döşenmesi, bakımı, onarımı veya toplanması işiyle uğraşan bir tekne,
(ii) Dip taraması, sörvey veya sualtı çalışmaları yapan bir tekne,
(iii) Üzerinde yol bulunduğu halde ikmal yapan veya insan, kumanya veya yük aktaran bir tekne,
(iv) Bir hava aracını denize indirme veya denizden alma işi ile uğraşan bir tekne,
(v) Mayın temizleme işleri yapan bir tekne,
(vi) Gerek çekerek yedekleyen ve gerekse yedeklenenin rotalarından ayrılma yeteneklerinin ciddi bir şekilde kısıtlandığı yedekleme işiyle uğraşan bir tekne.
(h) “Su çekimi nedeniyle kısıtlı tekne”: Mevcut seyir yapılabilir su derinliği ve genişliği ile bağlantılı olarak kendi su çekimi nedeniyle takip ettiği rotadan ayrılma yeteneği önemli bir şekilde kısıtlanan kuvvetle yürütülen bir tekneyi ifade eder.
(i) “Üzerinde yol bulunan”: Karaya bağlı, demirli veya karaya oturmuş halde bulunmayan tekneyi ifade eder.
(j) Bir teknenin “boyu” ve “eni” kelimeleri: O teknenin tam boyu ve en geniş enini ifade eder.
(k) Teknelerden birinin diğeri tarafından gözle görülmesi halinde, teknelerin birbirlerini gördükleri varsayılacaktır.
(l) “Kısıtlı görüş”: Görüşün sis, pus, kar yağışı, şiddetli yağmur fırtınası, kum fırtınası veya herhangi diğer benzeri bir sebeple kısıtlanmış olmasını ifade eder.
(m) “Kanatlı tekne”: Ana çalıştırma modunda yüzey etkisi tesirinden yararlanarak yüzeye çok yakın mesafede uçan çok modlu bir tekneyi ifade eder.
Kaynak: COLREG 72 güncel Türkçe metni, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Denizcilik Genel Müdürlüğü. Dayanak: Denizde Çatışmayı Önleme Yönetmeliği (Resmî Gazete, 12 Mart 2024, sayı 32487).
Tekne: Su üstünde taşıma aracı olarak kullanılan ya da kullanılabilen her türlü tekne; deplasmansız tekneler, kanatlı tekneler (WIG, yüzeye çok yakın uçan araçlar) ve deniz uçakları dahil. Bir şişme bot da kuralların anlamında "tekne"dir.
Makineli tekne (resmî metinde kuvvetle yürütülen tekne): Makine ile yürütülen her tekne. Yelkenli tekne: Yelkenle yürütülen, makinesi varsa kullanılmayan tekne. Motoru çalışan ve pervanesi dönen bir yelkenli, yelkenleri açık olsa bile makineli teknedir.
Balıkçılıkla uğraşan tekne: Manevra yeteneğini kısıtlayan ağ, parakete, trol gibi takımlarla avlanan tekne. Olta ya da manevrayı kısıtlamayan takımla avlanan bu tanıma girmez.
Kumanda altında bulunmayan tekne: İstisnai bir durum (makine arızası, dümen kaybı gibi) nedeniyle kuralların gerektirdiği manevrayı yapamayan tekne. Manevra yeteneği kısıtlı tekne: Yaptığı işin niteliği nedeniyle manevra yapamayan tekne: şamandıra ya da kablo döşeme, tarama, dalgıç desteği, seyir halinde ikmal, ağır ve yön değiştiremeyen yedekleme gibi. Su çekimi nedeniyle kısıtlı tekne: Derinlik ve genişlik bakımından suyun darlığı yüzünden rotasından ayrılma yeteneği ciddi biçimde kısıtlanmış makineli tekne.
Seyir halinde (resmî metinde üzerinde yol bulunan): Demirde, karaya bağlı ya da karaya oturmuş olmayan tekne. Makinesi stop edilmiş, suyla birlikte sürüklenen tekne de seyir halindedir. Kısıtlı görüş: Sis, pus, kar, sağanak yağmur, kum fırtınası gibi nedenlerle görüşün kısıtlandığı her durum. İki tekne ancak biri diğerini gözle görebiliyorsa "birbirini görüyor" sayılır; radarda görmek yetmez.
Bu sayfadaki sade anlatım, kuralı anlamayı kolaylaştırmak için yazılmış bir yorumdur; resmî metnin yerini tutmaz. Kararlarında her zaman resmî metni ve iyi gemiciliği esas al.