Denizcilik Sözlüğü

Bordayla rıhtıma ya da başka bir tekneye yanaşıp bağlanmak.

Gökyüzü tamamen açık ya da yalnızca ince bulutlu.

Köprüüstünün üzerinde, üstü açık ikinci kumanda yeri. Yüksekte olduğu için her yön görülür; yanaşma manevrasında ve kalabalık sularda tercih edilir.

Zinciri veya halatı kısa bir süre tutmak, bırakmamak. Irgatta boşalan zincirin frenle (kastanyola) tutulması.

Hareket eden zinciri kastanyolayla geçici olarak durdur (kaloma verilirken ya da vira sırasında).

Tekneyi olduğu gibi rotasından kaydırır. Dar kanallarda, girdaplı yerlerde ve güçlü akıntıda özellikle dikkat.

Demirin memesi suya değer halde, fundaya hazır asılı durması.

Kursta iki anlamda geçer: yapı terimi olarak teknenin iç yan alanları; dümen komutu olarak "iskele/sancak alabanda" (dümeni o tarafa sonuna kadar bas, Modül 3).

Teknenin yan yatarak dönmesi, altüst olması.

"Hazır ol." Bir işe hazır olunmasını isteyen uyarı. "Baş halatı alesta!"

Elektrikle çalışan her cihaz: lamba, pompa, VHF, buzdolabı.

Güneşi örten gri tabaka (As) kalınlaşıp alçalınca Ns olur: uzun süreli, sürekli yağmur.

Akımın geçmesini ya da kesilmesini sağlar.

Ana yelken direğin arkasındaki büyük yelken; flok direğin önünde, baş ıstralyaya takılan yelken.

Rüzgârın hızını (ve rüzgâr göstergesiyle birlikte yönünü) ölçer; genellikle direk başındadır.

Basıncın çevresinden yüksek olduğu alan. Hava genellikle kararlı ve iyidir. Kuzey yarımkürede çevresinde hava saat yönünde, güneyde tersine döner.

Demir alırken zincirin boşu alınmış, zincir dik, ama demir henüz dipte; kopmadan hemen önceki an.

Teknenin kendi metal aksamı, motoru ve elektrik cihazlarından kaynaklanır: manyetik kuzey ile pusula kuzeyi arasındaki açı. Teknenin pruvasının yönüne göre değişir; sapma cetvelinden okunur.

Toka edilmiş sancağı veya flamayı aşağı indirmek.

Bedenin üzerindeki, demiri asmaya yarayan küçük halka.

Rıhtımdan ayrılmak; dümen ve makineyle teknenin rıhtımdan açılmasını sağlamak.

Teknenin düz kıç yüzü; kıç bodoslamanın üzerine konan levha. Motor yatlarda denize iniş platformu ve merdiven genelde buradadır.

Solunum yolunun açık olması. Bilinçsiz kişide dil geriye düşüp yolu tıkayabilir.

Kül bırakan katıların yangını. Soğutarak söndürülür: su en etkili araçtır.

Rıhtımdaki bağlama direği / rıhtıma gömülü bağlama halkası.

Manevrasını sınırlayan ağ, olta, trol gibi araçlarla avlanan tekne. Manevrasını kısıtlamayan olta ile avlanan tekne bu tanıma girmez.

Hava basıncını ölçer. Cıvalı barometre daha hassastır, istasyonlarda kullanılır; teknede madeni (aneroid) barometre kullanılır.

Basıncın mesafeyle değişimi: iki yer arasındaki fark. İzobarlar ne kadar sıksa gradyan o kadar büyük, rüzgâr o kadar kuvvetlidir.

Basıncın zamanla değişimi: aynı yerde 3 saatte ne kadar düştü ya da yükseldi. Tahminin en değerli ipucudur.

Teknenin ön kısmı.

Uzun kaloma verilmiş demirle açıkta tutulan teknenin başını karaya/iskeleye bağlamak.

Omurganın ön ucundan yukarı kalkan, teknenin başını oluşturan eleman.

Direğin tepesini başa ve kıça bağlayan sabit teller; direği öne ve arkaya karşı tutar.

Kolların sarılmasıyla oluşan halatın kendisi.

İki çıma arasında kalan, genelde yükü taşıyan uzun kısım.

Demirin ana gövdesi.

Pistonun doğrusal hareketini kranka iletip dairesel harekete çevirir.

Başı rüzgârdan uzaklaştırmak, rüzgâr altına dönmek.

Teknenin yan tarafı. Sağ yan sancak bordası, sol yan iskele bordasıdır. "Bordaya yanaşmak", "borda fenerleri" gibi deyimler bu anlamdadır.

Teknenin yan dış yüzünün su hattından güverteye kadar olan kısmı. (Yön olarak "iskele bordası / sancak bordası" dendiğinde teknenin o yanı kastedilir.)

Gergin bir halatı başka yere volta edene kadar geçici olarak tutmak için kullanılan kısa halat; bu işe "bosa etmek" denir.

Demir atıldıktan sonra zinciri güverteye sabitleyip yükü ırgattan alan durdurucu. “Bosalar vuruldu” = zincir emniyete alındı.

Teknenin tam boyu ve en geniş eni.

Gökyüzünün 6/8'i ile 8/8'i bulutla kaplı.

Direğe bağlı, ana yelkenin alt kenarını geren yatay seren.

Bumbayı direk dibine doğru aşağı çeken düzen; yelkenin şeklini korur.

Yanıcı sıvılar. Yanan madde ile oksijenin teması kesilerek (boğularak) söndürülür: köpük, kuru toz, CO₂.

Kişinin nefes alıp vermesi. Yoksa suni solunum gerekir.

Sıcak hava cephede soğuk havanın üzerine çıkar; yoğunlaşan su yağış olarak soğuk havaya düşer, soğuk havanın nemi artar ve sis ya da alçak bulut oluşur.

Kanal değiştirme.

Bulunduğun bölgenin manyetik alanından kaynaklanır: hakiki kuzey ile manyetik kuzey arasındaki açı. Değeri, o bölgenin haritasındaki pusula gülünde yazar; yılla değişir.

Kalbin çalışması ve kanın dolaşması; kanama varsa durdurulması.

Önce gaz kaynağı kesilir (vana), sonra kalan alev söndürülür ve çevre soğutulur. Kuru kimyevi toz etkilidir.

Teknenin pusulasının gösterdiği. Pusula kuzeyi CN, pusula rotası CH.

VHF ruhsatı alan teknelere Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü tarafından verilen, harf ve rakamdan oluşan kimlik. Türk teknelerinin çağrı işaretleri TA, TB, TC ya da YM harfleriyle başlar. Telsizde daima fonetik alfabeyle söylenir.

Yapılmakta olan manevranın veya işin engellenmesi; demir zincirlerinin birbirine dolaşması.

Direği iki bordaya bağlayarak yanlara karşı tutan teller.

Halatın ucu; bağ yaparken hareket ettirdiğin serbest kısım.

Emniyeti artırmak ya da teknenin çok salmasını önlemek için iki göz demirini birden atmak.

Bedenin üst ucundaki enine çubuk; demiri yan yatırarak tırnağın dibe girmesini sağlar.

Çok küçük damlacıklardan oluşan ince yağış.

Gece soğuyan havanın sıcaklığı çiy noktasının altına inince nemin yüzeylerde (çim, güverte) damlacık olarak yoğunlaşması; sabah erken görülür.

Deniz yüzeyinde esen rüzgârın oluşturduğu su hareketi.

Zincire veya halata bağlı olarak baştan denize atılan, dipte tutunacak biçimde yapılmış ağır metal parça; tekneyi olduğu yerde tutar.

Herhangi bir sebeple alınamayan demirin zinciri kilitten açılarak denize bırakılması.

Vira ederken zincirin kopması.

Kuvvetli rüzgâr ya da akıntı yüzünden demirin dibe tutunamayıp sürüklenmesi.

Demirlemeye uygun yer ya da demirin atıldığı yer.

Karinadaki deniz suyu girişini açıp kapatan valf. Deniz suyu devresinde yapılacak her işte önce bu valf kapatılır.

Yosun, poşet, çamur gibi şeylerin pompaya ulaşmasını önler. Düzenli açılıp temizlenir.

Su üstünde manevra yapabilecek şekilde yapılmış hava aracı.

Basıncın çevresinden az olduğu, 100–2000 km çaplı alan. Hava kararsızdır. Kuzey yarımkürede saat yönünün tersine döner.

Halat ya da zincirin çok gergin olması.

Ekran aydınlatma ayarı.

Yelkenleri taşıyan dikey direk.

Krankın dönüşünü kam miline, yüksek basınç yakıt pompasına, su pompalarına ve motora bağlı diğer donanımlara aktarır.

Bulut içinde donan damlacıkların kat kat büyüyerek oluşturduğu buz taneleri.

Sıcaklık donma noktasının altına inince oluşur. Yerdeki donma toprağın donmasıdır; kırağı, buharın bitkilerin ve nesnelerin üstünde doğrudan buz kristali olmasıdır.

Teknenin su altında kalan derinliği: su yüzünden en alt noktaya kadar.

16 ve bir başka kanalı sırayla dinleme.

Çift frekanslı kanal: gemi ve sahil istasyonu farklı frekansta gönderir. Yalnız gemi–kara (sahil istasyonu) haberleşmesinde kullanılır; gemiden gemiye kullanılamaz.

Üzerinden akan suyu saptırarak tekneyi döndürür. Su akmıyorsa dümen işe yaramaz.

Dümen milinin gövdeden su sızdırmadan geçtiği boru.

Pervanenin arkasında, su altındaki plaka. Üzerine çarpan su tekneye yön verir.

Hafif metaller çok yüksek sıcaklıkta yanar. Yalnızca metal yangını için üretilmiş özel kuru tozla söndürülür; su ve CO₂ tehlikelidir.

Elektronik harita gösterim ve bilgi sistemi; gemilerde kâğıt haritanın yerini alabilen onaylı elektronik harita.

Üzerindeki kamlarla supapları ve yakıt pompasını her çevrimde doğru anda harekete geçirir; zamanlamayı sağlar.

Ses sinyali gönderir, dipten dönen yankının süresinden derinliği hesaplar. Ölçtüğü derinlik algılayıcının (transducer) altındadır; omurga payını ayarla.

Ucunda ağırlık olan işaretli halat; elektronik olmadan elle derinlik ölçer. Tanklardaki sıvı seviyesi de "iskandil alınarak" ölçülür.

Acil mevki bildiren telsiz şamandırası. 406 MHz'de uydulara, 121,5 MHz'de yakındaki arama birimlerine sinyal verir. Tekne batarsa kendi serbest bırakma kilidiyle yüzeye çıkıp kendiliğinden çalışan tipleri vardır. Uydu sinyali yer istasyonuna ulaştırır; en yakın kurtarma merkezleri ve gemiler harekete geçer.

Acil durum mevki gösteren telsiz vericisi: tehlikede kimliği ve mevkiyi uydu üzerinden yayınlar.

Tehlikede alarm düğmesine basıldığında ya da denize bırakılınca, ait olduğu teknenin kimlik bilgilerini (adı, çağrı işareti, bayrağı) ve mevkiini otomatik olarak yayınlayan, suda yüzebilen cihaz. Sinyal uydu üzerinden arama kurtarma merkezine ulaşır.

Kapalı devrede motorun tatlı suyunun ısısını deniz suyuna aktaran boru demeti.

Yüklü durumdaki su hattı ile boş durumdaki su hattı arasındaki şerit. Tekne yüklendikçe faça suya gömülür.

Karada ya da denizde sabit yapı. Gündüz kulesinin biçimi ve boyasıyla, gece ışık karakteristiğiyle tanınır.

Liflerin bir yöne sarılmasıyla oluşan parça.

Halatı bağlı olduğu yerden çözmek, çıkarmak. "Kıç halatını fora et."

Halatı bağlı olduğu yerden çözmek, serbest bırakmak.

Güverteye gelen suyun denize akması için parampetin dibinde açılan delik.

Borda ortasında, su yüzünden ana güvertenin üst çizgisine kadar olan yükseklik.

Demiri denize bırak. Komut geleneksel olarak “Funda Bismillah” diye verilir.

Teknenin en geniş yerindeki bordadan bordaya ölçüsü. Ruhsatnamede boy ve derinlikle birlikte yazar; marinada yer ayırtırken sorulur.

Isınan suyun genleşmesini karşılar; soğutma suyu seviyesi buradan kontrol edilir.

Gök gürültüsüyle birlikte, şiddeti kısa aralıklarla artıp azalan yağış (Cb'den).

Zincirin güverteden bordaya geçtiği delik. “Demir göze alındı” = demir yerine oturdu.

Direkten yanlara uzanan, çarmıkları açarak direğe daha iyi açıyla bağlanmalarını sağlayan kollar.

Günün çoğu güneşli geçen açık hava.

Kemerelerin üzerine döşenen, baştan kıça uzanan ve tekneyi yatay olarak bölen su geçirmez platform. Büyük teknelerde birden fazla güverte olabilir.

Zincirin bağlandığı halka.

Teknenin kıç tarafında topluca oturulan çukur alan.

Demiri kendi ağırlığıyla düşürmek yerine ırgatla yavaş yavaş denize indirmek.

Havadaki nemi ölçer. Psikrometre, biri kuru biri ıslak iki termometreden oluşur.

Bir şeyi yukarı kaldırmak: hisa sancak, hisa yelken, hisa kürek.

Deniz suyu pompasının kauçuk kanatlı çarkı. Kuru çalışırsa birkaç saniyede parçalanır; yedeği teknede bulunmalıdır.

Demiri suya vermek ve almak, halatları sarıp tekneyi yanaştırmak veya karaya çekmek için kullanılan vinç. Elektrikli, hidrolik ya da el gücüyle çalışır.

Demiri atmaya ve almaya yarayan vinç.

Yelkeni rüzgâra göre içeri alıp dışarı vermeye yarayan halat (ana yelken ıskotası, flok ıskotası).

İletken: bakır, alüminyum, demir. Yalıtkan: lastik, plastik, cam, porselen.

Akımı üreteçten alıcıya taşıyan tel; üzeri plastik vb. ile yalıtılmışına kablo denir.

Teknenin sol tarafı. Bu bordadaki seyir feneri kırmızıdır.

Bulutlar gökyüzünün 6/8'inden azını kaplıyor; ya da daha fazlasını kaplasa bile güneşi engellemeyen ince bir tabaka.

Zinciri (halatı) denize ver, dibe döşe. Ayrıca denize verilmiş zincirin uzunluğunun adıdır.

Kamaranın, güverteden yükselen üst örtüsü. Kamaraya ışık ve baş yüksekliği kazandırır; üstünde genellikle tutunma küpeştesi ve kaporta (giriş) bulunur.

Gökyüzü koyu ve kalın bulutlarla tamamen kapalı.

Postaların dışına döşenen ve gövdenin su geçirmez kabuğunu oluşturan tahtalar.

Teknenin sürekli su altında kalan kısmı.

Halatın ucunda açılmayacak şekilde yapılmış göz (ilmik). Dikişli kasa kalıcıdır; kasa bağı ile geçici kasa yapılır.

Baş, kıç veya ortada, üst güverteden yukarıda kalan yarım güverteler (baş kasarası, kıç kasarası).

Irgatın fren mekanizması; zinciri tutar ya da salar.

Kıçı rüzgârın içinden geçirerek kontra değiştirmek. Bumba bir bordadan öbürüne sertçe savrulur; kontrollü yapılmalı.

Güvertenin döşenebilmesi için karşılıklı posta uçlarını birleştiren, omurgaya dik (enine) kiriş.

Teknenin ortasından bordaya dik (90°) uzanan istikamet: "sancak kemere", "iskele kemere". Adını güverteyi taşıyan enine kirişten (kemere) alır.

Teknenin arka kısmı.

Baştan demir atıp tornistanla karaya/iskeleye gelmek ve kıçtan bağlamak.

Omurganın kıç ucundan yukarı kalkan eleman; aynanın ve dümenin bağlandığı yer.

Sis, pus, kar, şiddetli yağmur, kum fırtınası ya da benzeri nedenle azalmış görüş.

Ilık ve nemli hava kütlesi yatay hareketle kendinden soğuk bir deniz ya da kıyı üzerinden geçerken alttan soğur.

Zincirin iki parçasını birleştiren büyük bakla; ayrıca 15 kulaçlık zincir uzunluğu.

Halat bağlamak (volta etmek) için güverteye sabitlenmiş iki boynuzlu metal parça.

Flasaların sarılmasıyla oluşan parça. Klasik halatta üç kol vardır.

Kollar bedenin alt ucundan iki yana açılır; birleştikleri yer memedir. Memenin üzerinde demirin yapım yılı, numarası ve ağırlığı yazar.

Teknenin sevk ve idare edildiği, seyir ve haberleşme cihazlarının bulunduğu kapalı kumanda yeri.

Dönme hareketini ve gücü motorun dışına (şanzıman, pervane) iletir.

İstisnai bir durum (makine, dümen arızası…) yüzünden kurallara göre manevra yapamayan, bu yüzden yol veremeyen tekne.

Sepete benzer ama daha kare olduğu için ayaklar uzatılamaz. Açık taraftan girilir, yüz açık tarafa bakacak şekilde bağdaş kurularak oturulur; çevredeki ağlara tutunulur, dengeyi bozacak hareket yapılmaz.

Üç kollu, çıpaya benzeyen oturak; kalça ve bacakları taşır. Yüz vinç teline dönük oturulur, eller tutamağa sarılır. Acil tahliyede iki kişi çekilebilir: ikinci kişi oturağın iki kolunu koltuk altlarına alır, oturan kişinin bacaklarını sarıp ellerini karın bölgesinde kenetler. Bunun için ikisinin de sağlıklı ve güçlü olması gerekir.

Yaralı ya da hareket edemeyen kişi yatay ve bağlı olarak taşınır.

İçine oturulur, ayaklar uzatılabilir. Uzun süre suda kalmış ya da bitkin kişi için sapandan daha güvenlidir.

Makine ile yürütülen her tekne.

Örs başlı fırtına bulutu: sağanak, dolu, yıldırım ve ani, kuvvetli rüzgâr hamleleri.

İyi havanın pamuk bulutları. Öğleden sonra hızla dikey büyüyorlarsa sağanak habercisidir.

Vardavela, puntel ve parampetlerin en üstüne, tekne boyunca konan ağaç veya metal profil.

Halatı tamamen elden çıkarmadan boş vermek, kaçırmak (laşka).

Halatın en ince parçası.

Teknenin en baş ucundan en kıç ucuna kadar toplam boyu.

Borda ya da kamara duvarındaki su geçirmez, çoğunlukla yuvarlak pencere.

Su hattı üzerinde ölçülen boy; baş ve kıç çıkıntıları dahil olmadığı için LOA'dan kısadır.

Yelkenleri direğe basmaya (yukarı çekmeye) yarayan basit makaralı sistemler.

Yaptığı iş nedeniyle yol veremeyen tekne: şamandıra, kablo, boru döşeme; tarama, dalgıç ve sualtı işleri; seyir hâlinde ikmal; uçak kaldırma/indirme; mayın temizleme; rotadan ayrılamayan yedekleme.

Yükü aşağı indirme, yavaşça bırakma emri.

DSC'nin kullandığı 9 rakamlı tanınma numarası. Türk teknelerininki 271 ile (ör. 271000700), Türk sahil istasyonlarınınki 00271 ile başlar (ör. 002711000).

Halatı bırakmak, koy vermek, salmak.

Kara ile deniz arasındaki mevsimlik sıcaklık-basınç farkından doğan, aylarca (yaklaşık 3 ay) kesintisiz esen mevsim rüzgârı. Güney, Güneydoğu ve Doğu Asya'da görülür.

Kursun şeklinde, kasanın kapandığı ve halatın kendi üzerine döndüğü boğaz kısmı.

Deviation düzeltilmiş hali. Manyetik kuzey MN, manyetik rota MH.

Seyir emniyeti bilgilerinin (seyir ve hava uyarıları) kıyıdan otomatik, yazılı yayını.

Seyir emniyetini tehlikeye düşürebilecek durumlara Deniz Emniyet Bilgileri (MSI) denir; bunlar kıyıdan gemilere NAVTEX sistemiyle yayınlanır. Almak için teknede NAVTEX alıcısı kullanılır. NAVTEX alıcısının zorunlu olup olmadığını teknenin tipi, tonajı ve seferi belirler: SOLAS kapsamındaki gemiler NAVTEX yayını olan bölgede sefer yapıyorsa alıcı bulundurur. Özel gezi teknesi yalnız A1'de dolaşıyor diye otomatik olarak bu kapsama girmez; kendi teknen için güncel ulusal donatım kuralına bak.

Her şeyin denize uygun, tertipli ve düzenli olması; bir alanın engelsiz olması. "Güverteyi neta et", "Pervane neta mı?"

Engelsiz, temiz, hazır (ör. “pervane neta”).

Bir cismin pruvaya göre açısı. Pruva 0° kabul edilir; iskele ve sancak tarafında ayrı ayrı 0° ile 180° arasında ölçülür: "sancak 45°", "iskele 120°".

Baştan kıça uzanan, diğer bütün elemanların üzerine kurulduğu temel eleman (ağaç omurga).

Baş ya da kıç tarafında, baş–kıç hattıyla yaklaşık 45° açı yapan istikamet. Dört tanedir: iskele baş, sancak baş, iskele kıç, sancak kıç omuzluğu.

Açma-kapama.

Başı rüzgâra doğru çevirmek.

Teknenin suya göre hızını (ve alınan yolu) ölçer. Akıntı ve rüzgâr etkisi yüzünden yere göre hız farklı olabilir: akıntıyla gidiyorsan GPS'in SOG'u paraketeden büyük çıkar.

Denizlerin güverteye çullanmaması için bordanın güverte üstüne doğru yükseltilmesiyle yapılan duvar.

Makinenin döndürdüğü, tekneyi ileri veya geri yürüten kanatlar.

Tekneyi ileri ya da geri iter. Yan etkisi olarak kıçı bir tarafa da atar (padıl etkisi).

Silindirdeki yanmanın itme kuvvetini doğrusal hareket olarak iletir.

Çımanın açılmaması için ucuna yapılan ince ip sargısı (bkz. adi piyan).

Omurgaya dik bağlanan, üzerine kaplama tahtaları yerleştirilen ağaç veya metal yapı.

Baştan ileriye doğru olan istikamet.

Güverte kenarında korkuluk görevi gören dikey parçalar.

Kıçtan geriye doğru olan istikamet.

Radar dalgası gelince cevap veren cihaz. Radar ekranında işaretin arkasında, parantezde yazan harfin mors kodunu çizgi-nokta olarak gösterir. Haritada Racon (T) gibi yazılır.

Açık ve durgun gecelerde zemin ve üstündeki hava ısı kaybederek soğur; altta soğuk, yukarıda daha sıcak hava (ters sıcaklık dağılımı) oluşur. Hava çiy noktasına inince sis olur. Gece başlar, gün ısınınca öğleye doğru kalkar.

Telsiz sinyaliyle yön bulmaya yarayan istasyon.

Kullanılmayan halatı kullanıma hazır şekilde düzgünce sarmak.

Teknenin su üstündeki kısmını iter. Fribordu (su hattından güverteye yükseklik) yüksek tekneler daha çok etkilenir.

Rüzgârın gittiği taraf; rüzgâr üstünün tam tersi.

Rüzgârın estiği, yani geldiği taraf.

Alma / gönderme. Konuş düğmesine (PTT) basınca gönderirsin, bırakınca dinlersin.

Omurganın altına konan ağır parça; tekneye denge verir, devrilmeye karşı direnç sağlar.

Öncesi ve sonrası iyi hava olan, aniden başlayıp aniden biten kuvvetli yağış.

İleri yolda, kıçtan bakınca saat yönünde döner. Tek makineli teknelerde en yaygını.

Yelkenlinin altındaki derin, ağır omurga uzantısı; yana kaymayı önler ve tekneyi dik tutar.

Demirin dipten koptuğu ve ağırlığının ırgata bindiği an.

Teknenin sağ tarafı. Bu bordadaki seyir feneri yeşildir.

Arama kurtarma radar yansıtıcısı. Yakındaki bir geminin radarı (X-bant, 9 GHz) onu uyarınca yanıt yayını yapar; ekranda 12 noktalık bir hat görünür (çok yaklaşınca noktalar yay, sonra halka biçimini alır). Gemi terk edilirken can salına alınır, elle çalıştırılır, savlosuyla sala bağlanıp mümkün olduğunca yükseğe tutulur.

Arama kurtarma radar vericisi: kurtarma teknesinin radarında görünerek yerini belli eder.

Tehlikedeki bir tekne ya da salın mevkiini bulmak için kullanılan portatif radar yansıtıcı-verici. Kurtarma teknesinin radarı onu uyarınca yanıt verir; sinyali radar ekranında halka / nokta dizisi şeklinde görünür, merkeze en yakın nokta SART'ın yeridir.

Pistonun etrafındaki halkalar. Sızdırmazlık sağlar: havanın sıkışmasını, yanma basıncının pistonu itmesini ve yanma odası ile karterin ayrılmasını mümkün kılar.

Sekstant gök cisimlerinin ya da kara işaretlerinin açısını ölçer; kronometre gök seyri için hassas saattir.

Aşırı akımda ya da kısa devrede telini eriterek (ya da atarak) akımı kesen, devreyi koruyan parça.

Tek frekanslı kanal: gönderme ve alma aynı frekanstadır, aynı anda yalnız biri konuşur. Gemiden gemiye haberleşme bu kanallarda yapılır; kanal 16, liman kanalları (ör. 12, 14) gibi gemi–kara haberleşmesinde de çok kullanılır.

Teknenin en alt iç kısmı. Sızan su ve yağlar burada birikir; sintine pompasıyla boşaltılır.

Yüksekte ince, tüy/saç gibi, uçları kıvrık bulutlar. Batıdan gelip çoğalırsa ve barometre düşüyorsa kötü hava yaklaşıyordur.

Görüş 1000 m'nin altında: sis. 1000 m'nin üstünde: pus.

İleri yolda, kıçtan bakınca saat yönünün tersine döner.

Uzakta süren ya da biten bir fırtınadan gelen, rüzgârsız havada da süren uzun, yüksek dalgalar.

Aganta edilmiş demirde başka manevra yapılmayacaksa kastanyolayı iyice sık.

Silindire hava alan ve egzozu atan delikleri açıp kapatır.

Çektiği su ile mevcut derinlik arasındaki ilişki yüzünden rotasından ayrılma gücü ciddi biçimde kısıtlanan motorlu gemi.

Suyun gövdeye değdiği çizgi.

Parazit giderme: sinyal yokken hışırtıyı keser.

Zincirle demirlenmiş yüzer işaret. Yolu, bir tehlikeyi ya da geçiş tarafını rengi, şekli, tepeliği ve ışığıyla gösterir.

Su üstünde taşıma aracı olarak kullanılan ya da kullanılabilecek her araç; su üstünde kalkarak giden tekneler ve deniz uçakları dahil.

Teknesinde sabit telsiz bulunan her tekne, Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü tarafından düzenlenen bir ruhsatname almalıdır.

Şamandıranın en üstündeki küçük şekil (silindir, koni, küre, X). Gündüz uzaktan en kolay okunan ipucudur.

Sıcaklığı ölçer: cıvalı, alkollü ya da madeni (metal) olabilir. Doğru ölçüm için gölgede ve iyi havalanan bir yerde tutulur.

Motor soğukken tatlı suyu eşanjöre göndermez; motorun çalışma sıcaklığına hızla ulaşmasını sağlar.

Tırnak, kol ucundaki kürek biçimli, dibe gömülen yüzeydir; gaga en uçtaki sivri kısımdır.

Tij (itme çubuğu) kam milinden aldığı hareketi külbütöre (supap iteceği) iletir; külbütör supabı iterek açar.

Bir şeyi yerine kadar kaldırmak: sancağı gönderin tepesine kadar toka etmek.

Başı rüzgârın içinden geçirerek kontra değiştirmek. Dönüş sırasında yeterli hız yoksa tekne ölü açıda kalır (kör düşer).

İnce tahtadan biçilmiş, posta gibi kaplamayı içeriden destekleyen çıtalar.

Türk sahil radyo istasyonları telsizde "Türk Radyo" olarak çağrılır.

Variation da düzeltilmiş, haritadaki gerçek yön. Hakiki kuzey TN, hakiki rota TH.

Rıhtıma veya başka tekneye yanaşırken bordanın ezilmemesi ve boyasının bozulmaması için araya konan lastik, plastik ya da halattan yastık.

Borda ile rıhtım arasına konan darbe emici yastık.

Elektrik üreten ya da veren cihaz: pil, akü, dinamo, alternatör, jeneratör.

Demirli değil, karaya bağlı değil, karaya oturmamış. Dursa bile seyirdedir. "Suda yolu var" (making way) ise suya göre ilerliyor demektir.

"Kaç, kendini kolla!" Tehlike uyarısı; ör. halat veya yük boşalırken.

Puntellerin üzerine yatay olarak konan parçalar (boru, tel).

Sayısal seçmeli çağrı özellikli telsiz: tek tuşla, kimliğini ve mevkiini içeren otomatik çağrı ya da tehlike alarmı gönderir.

Çok yüksek frekansta çalışan telsiz; tekneler arası ve kıyıyla haberleşmenin temel aracı. Menzili hava koşullarına, cihazın çıkış gücüne ve anten yüksekliğine bağlıdır. Kanal 16 çağrı ve tehlike kanalıdır.

Kısa mesafe sesli haberleşme. Gemi tipi (sabit, güçlü, teknenin anteninden) ve el tipi (portable, taşınabilir) olmak üzere iki türdür.

Vinç veya ırgatla halatı ya da zinciri çekmek, yükü yukarı almak. "Demiri vira et."

Zinciri ırgatla yukarı çekmeye başla. Komut “Vira Bismillah” diye verilir.

Kranka sıkıca bağlı ağır disk. Ataletiyle dönmeyi sürekli ve düzgün kılar; marş motoru da volanı döndürür.

Halatı babaya, aneleye ya da koçboynuzuna sararak bağlamak.

Halatı babaya ya da koç boynuzuna sararak bağlamak.

Kalın, koyu bulutlardan düşen su damlaları.

Kranktan hareket alır, basınçlı yağı hareketli parçalara göndererek aşınmayı önler.

Yedekleyen teknenin kıçından yedeklenenin en kıç ucuna kadar olan mesafe.

Dümen milinin başına takılan, dümeni istenen tarafa basmaya yarayan demir veya ahşap kol.

Yelkenle seyreden tekne; makinesi olsa bile sevk için kullanmıyorsa. Makineyle ilerlemeye (pervane itiyorsa) başlayınca motorlu tekne olur; yalnız akü şarjı için boşta çalışan motor bunu değiştirmez.

Ilık, nemli hava eğimi az bir yamaç boyunca yükselir, soğur ve buharı yoğunlaşır.

Yüksek basınç alanının kenara doğru uzanan dili; sırt boyunca basınç iki yanından yüksektir.

Çıkış gücü: yakına 1 W, uzağa 25 W (sabit gemi telsizinde).