Annex III · Technical details of sound signal appliances
Düdüklerin frekansı, ses şiddeti ve duyulma mesafesi tekne boyuna göre belirlenir: 20 m'den kısa teknede düdük yaklaşık 0,5 milden duyulmalıdır.
1. Düdükler:
(a) Frekanslar ve duyulabilme aralığı:
İşaretin temel frekansı 70-700 Hz bandı aralığında olmalıdır. Bir düdükten gelen sinyalin duyulabilme aralığı, boyu 20 metre veya daha fazla olan bir tekne için 180-700 Hz (±%1) aralığında veya boyu 20 metreden az olan bir tekne için 180-2100 Hz (±%1) aralığında yer alan ve aşağıda paragraf 1(c)'de belirtilen ses basınç seviyelerini sağlayan, temel frekansı ve/veya bir veya birden çok daha yüksek frekansları içeren frekanslarla saptanacaktır.
(b) Temel frekans sınırları:
Çok çeşitli düdük sesi özelliklerini sağlamak üzere, bir düdüğün temel frekansı aşağıda yazılı olan sınırlar içinde olacaktır:
(i) Boyu 200 metre veya daha büyük olan bir tekne için 70-200 Hz.;
(ii) Boyu 75 metreden büyük ancak 200 metreden küçük olan bir tekne için 130-350 Hz.;
(iii) Boyu 75 metreden küçük olan bir tekne için 250-700 Hz.
(c) Ses işaretinin şiddeti ve duyulabilme aralığı:
Bir teknede bulunan bir düdük, düdüğün en yüksek ses yoğunluğu yaydığı yönde ve düdükten 1 metrelik bir mesafede, boyu 20 metre veya daha fazla olan bir tekne için 180-700 Hz (±%1) frekansları arasında veya boyu 20 metrenin altında bir tekne için 180-2100 Hz (±%1) frekansları arasında, en az birinde 1/3 oktav bandında ve aşağıdaki tabloda belirtilen değerlerden daha az olmayacak şekilde ses basıncı seviyesi sağlayacaktır.
| Teknenin boyu (metre) | 1 m'de 1/3 oktav bandı seviyesi (dB, 2 × 10−5 N/m²'ye göre) | Duyulabilirlik mesafesi (deniz mili) |
|---|---|---|
| 200 veya daha büyük | 143 | 2 |
| 75'ten büyük, fakat 200'den küçük | 138 | 1,5 |
| 20'den büyük, fakat 75'ten küçük | 130 | 1 |
| 20'den az | 120* 115+ 111++ | 0,5 |
* Ölçülen frekanslar 180-450 Hz aralığında olduğunda. + Ölçülen frekanslar 450-800 Hz aralığında olduğunda. ++ Ölçülen frekanslar 800-2100 Hz aralığında olduğunda.
Yukarıdaki tabloda belirtilen duyulabilme aralığı bilgi amaçlıdır ve bu aralık, teknenin güvertesinde durgun hava koşullarında, dinleme mevkilerinde var olan çevre gürültülerinin ortalama bir düzeyde olduğu durumlarda, (merkez değeri 250 Hz olan oktav band için 68 dB, merkez değeri 500 Hz olan oktav band için 63 dB olarak alınmıştır) teknenin pruvası ekseninde düdüğün %90 olasılıkla duyulabileceği bir mesafedir.
Uygulamada bir düdüğün duyulabileceği mesafe son derece değişiklik gösterir ve büyük oranda hava koşullarına bağlıdır. Verilen değerler tipik olarak kabul edilebilir, fakat dinleme mevkilerinde kuvvetli rüzgâr veya yoğun çevre gürültü koşulları altında bu mesafe çok azalabilir.
2. Kampana veya gong:
(a) Ses işaretinin şiddeti:
Bir kampana veya gong veya benzeri ses özelliği olan diğer herhangi bir alet, kendisinden 1 metre mesafede 110 dB den az olmayan bir ses basınç seviyesi meydana getirecektir.
(b) Yapı:
Kampana ve gonglar paslanmaya karşı dayanıklı malzemeden yapılacak ve berrak bir ses çıkaracak şekilde tasarlanacaktır. Boyu 20 metre veya daha fazla olan teknelerde, kampananın ağız çapı 300 milimetreden az olmayacaktır. Sabit kuvveti sağlamak için mümkünse mekanik olarak çalışan bir kampana tokmağı önerilir ancak manuel olanın kullanılması da mümkündür. Kampana tokmağının ağırlığı kampana ağırlığının yüzde 3’ünden az olmayacaktır.
3. Onay:
Sesle işaret verme aletlerinin yapımı, bunların iş görme performansı ve tekneye donatım biçimi, teknenin bayrağını çekmeye hak sahibi olduğu Devletin yetkili makamlarını tatmin edecek şekilde olacaktır.
Kaynak: COLREG 72 güncel Türkçe metni, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Denizcilik Genel Müdürlüğü. Dayanak: Denizde Çatışmayı Önleme Yönetmeliği (Resmî Gazete, 12 Mart 2024, sayı 32487).
Düdüklerin temel frekansı tekne büyüdükçe kalınlaşır: 200 metre ve üstünde 70–200 Hz, 75 metreden kısa teknelerde 250–700 Hz. Duyulma mesafesi 200 metre ve üstü teknede 2 mil, 20 metreden kısa teknede 0,5 mil olacak şekilde ses basıncı tanımlanmıştır (durgun havada, ortalama gürültüde).
Kampana ya da gong 1 metrede en az 110 dB ses vermelidir. 20 metre ve üstü teknelerde kampananın ağız çapı en az 300 mm'dir. Düdük olabildiğince yükseğe konur; teknenin kendi dinleme yerlerinde sesi 110 dB(A)'yı geçmemelidir.
Pratik anlamı: küçük bir teknenin düdüğü bile ancak yarım mil kadar uzaktan duyulur; rüzgârda ve motor gürültüsünde bu mesafe çok kısalır. Siste yalnız düdüğe güvenme, hızını düşür (Kural 6, 19).
Bu sayfadaki sade anlatım, kuralı anlamayı kolaylaştırmak için yazılmış bir yorumdur; resmî metnin yerini tutmaz. Kararlarında her zaman resmî metni ve iyi gemiciliği esas al.